Vì sao loại máy bay EA-18G Growler được xem là cơn ác mộng của mọi hệ thống phòng không?

[trungthuc]

Máy bay EA-18G Growler của Hải quân Hoa Kỳ được cho thiết kế nhằm bảo đảm các chiến đấu cơ lúc tiến hành tấn công có thể vượt qua hệ thống phòng thủ đối phương bằng cách gây ra nhiễu và đánh lừa radar. Ccuộc đột kích táo bạo tại Venezuela hồi đầu tháng 1/2026 được cho là đạt thành công lớn nhờ vào năng lực tác chiến điện tử chuyên biệt của loại máy bay này.

Khả năng tham gia tác chiến điện tử khiến cho Growler có nhiều khả năng sẽ tiếp tục được cho sử dụng lâu dài trong các chiến dịch quân sự hiện đại.

(Minh họa)
Ngày 3/1/2026, Hoa Kỳ đã tiến hành một cuộc tấn công táo bạo tại Venezuela, gây ra chấn động trong giới phân tích quân sự. Theo nhiều nguồn tin, các toán đặc nhiệm Mỹ đã tiến hành một cuộc đột kích bằng trực thăng ngay giữa thủ đô Caracas, bắt giữ 2 vợ chồng Tổng thống Venezuela, sau đó đã rút lui an toàn. Điều đáng chú ý nhất: hệ thống phòng không của Venezuela gần như bị im lặng trong suốt chiến dịch này.

Một số giới chức Mỹ ám chỉ rằng các hệ thống hỏa tiển phòng không do Nga và TQ cung cấp đã không thể cho khai hỏa vì đã bị "can thiệp qua tác chiến điện tử". Dù không được xác nhận chi tiết, nhiều chuyên gia quân sự tin rằng nhân tố quyết định chính là sự tham gia của loại máy bay EA-18G Growler chuyên cơ sử dụng làm tê liệt radar và hệ thống phòng thủ của đối phương.

Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, được cho là đã xác nhận máy bay Growler đã có tham gia nhiệm vụ đột kích ngày 3/1. Tuy nhiên, như thường lệ với các hoạt động tác chiến điện tử, phần lớn các chi tiết vẫn được giữ bí mật tuyệt đối.

Tác chiến điện tử khiến cho radar đối phương bị hoàn toàn​ "mù"
Loại máy bay Growler là phiên bản tác chiến điện tử phát xuất từ loại tiêm kích F/A-18 Super Hornet. Nhìn bề ngoài, nó trông giống một loại chiến đấu cơ thông thường, nhưng thực chất lại chứa đựng những hệ thống gây nhiễu điện tử cực mạnh, có thể phát hiện, phân tích và vô hiệu hóa mọi tín hiệu radar trong khu vực tác chiến.

Trọng tâm về sức mạnh của Growler nằm ở hệ thống gây nhiễu chiến thuật ALQ-99. Phi cơ này có thể mang theo nhiều pod gây nhiễu, mỗi pod sử dụng các ăng-ten và máy phát với công suất cao để tạo ra chùm tín hiệu tập trung vào radar đối phương. Thay vì cho phá hủy mục tiêu bằng bom đạn, Growler sẽ tấn công qua sóng điện tử: làm rối loạn màn hình radar, tạo ra mục tiêu giả, hoặc thậm chí khiến cho hệ thống phòng không bị tắt ngũm hoàn toàn.

Ngoài gây ra nhiễu, Growler còn mang theo hỏa tiển chống bức xạ AGM-88 HARM. Loại hỏa tiển này có khả năng tự hướngdẫn theo tín hiệu radar của đối phương, biến chính radar thành ra "điểm chết" và ra tay phá hủy nó từ khoảng cách hàng chục dặm.

Khái niệm này thật ra cũng không là mới. Từ thời Chiến tranh tại châu Á, Mỹ đã cho triển khai các máy bay Wild Weasel chuyên đi săn lùng radar và hệ thống hỏa tiển phòng không. Growler chính là phiên bản hiện đại của triết lý đó: tác chiến qua điện tử thay vì sử dụng tối đa hỏa lực.

Vì sao Growler gần như "không thể bị ngăn chặn"?​
Tác chiến điện tử thực chất là cuộc đấu trí về kỹ thuật giữa radar và hệ thống gây nhiễu. Radar phát tín hiệu để phát hiện ra mục tiêu, còn máy bay tác chiến điện tử phân tích tín hiệu đó rồi phản hồi với các xung động điện tử giả mạo, khiến cho radar "nhìn thấy" những mục tiêu không hề tồn tại hoặc mất đi khả năng khóa mục tiêu thật sự.

(Minh họa)
Trong cuộc độ kích tại Venezuela, các máy bay Growler được cho là đã tiến hành trinh sát điện tử nhiều tuần trước khi ra tay hành động. Chúng bay gần không phận đối phương để buộc các hệ thống phòng không bật radar, từ đó sẽ cho thu thập "dấu vân tay điện tử" của từng loại radar như loại S-300 hay Buk-M2. Khi chiến dịch chính thức xảy ra, Growler đã nắm sẵn các số liệu cụ thể để gây nhiễu đối phương thật chính xác và nhanh chóng.

Kết quả được mô tả là gần như tức thì: radar hệ thống phòng không bị tắt lịm, hỏa tiển không thể khai hỏa được , và sau đó các hỏa tiển AGM-88 HARM đã nhanh chóng đánh thẳng vào các trận địa radar. Những hình ảnh sau đó cho thấy một số hệ thống phòng không của Venezuala đã bị phá hủy mà không kịp có phản ứng gì.

Dù vẫn còn nhiều chi tiết chưa được chính thức xác nhận, câu chuyện này một lần nữa cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của hệ thống tác chiến điện tử trong chiến tranh hiện đại. Trong khi nhiều quốc gia tập trung vào loại máy bay tàng hình hay hỏa tiển siêu thanh, Growler đã chứng minh rằng việc kiểm soát phổ điện từ tức là cho "làm mù" cảm biến của đối phương có thể sẽ quyết định thắng bại chỉ trong vài phút.

Có thể có những máy bay nhanh hơn, cơ động hơn hoặc tàng hình hay hơn, nhưng trong lĩnh vực tác chiến điện tử trên không, EA-18G Growler vẫn được đánh giá là một trong những vũ khí đáng gờm và khó đối phó nhất hiện nay.

(Theo Popularmechanics)

** Tham khảo thêm chi tiết ở đây:
- https://en.wikipedia.org/wiki/Boeing_EA-18G_Growler