Tổng thống Trump cáo buộc đảng Dân chủ "thêm dầu vào lửa", thiếu hợp tác với lực lượng liên bang, dẫn đến hai vụ nổ súng bắn chết người của các đặc vụ.

Tổng thống Donald Trump ngày 26/1 bình luận trên Truth Social rằng hai trường hợp công dân Mỹ "thiệt mạng một cách bi thảm" ở Minneapolis trong vài tuần qua là vì các lãnh đạo Dân chủ đang từ chối hợp tác với Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE).

Ông đồng thời kêu gọi Thống đốc bang Minnesota Tim Walz, Thị trưởng thành phố Minneapolis Jacob Frey và mọi thống đốc cùng thị trưởng thuộc đảng Dân chủ "ngừng chống cự hay thổi bùng thêm ngọn lửa chia rẽ, hỗn loạn và bạo lực".

"Tại những thành phố và bang do đảng Cộng hòa điều hành, các chiến dịch trục xuất diễn ra ôn hòa và êm ả. Đấy là do lực lượng hành pháp địa phương được phép phối hợp cùng đồng nghiệp liên bang. Ở 5 bang Cộng hòa gồm Texas, Georgia, Florida, Tennessee và Louisiana, ICE bắt 150.245 tội phạm nhập cư trong năm qua và không có biểu tình, bạo loạn hay hỗn loạn nào cả. Vì sao? Vì cảnh sát địa phương và ICE hợp tác cùng nhau", ông Trump lập luận.


Tổng thống Donald Trump trong khuôn viên Nhà Trắng ngày 16/1. Ảnh: AP

Lãnh đạo Mỹ chỉ trích lãnh đạo các bang và thành phố do đảng Dân chủ điều hành đang từ chối hợp tác cùng ICE, trong khi "khuyến khích những thành phần kích động cánh tả cản trở bất hợp pháp chiến dịch truy quét những đối tượng tồi tệ nhất".

"Phe Dân chủ đang ưu tiên tội phạm nhập cư thay vì những công dân tuân thủ pháp luật và đóng thuế đầy đủ. Họ tạo ra tình trạng nguy hiểm cho mọi bên liên quan. Hai công dân Mỹ đã thiệt mạng bi thảm vì hỗn loạn do phe Dân chủ tạo ra", Tổng thống Mỹ viết.

Tuyên bố được ông Trump đưa ra sau khi các đặc vụ liên bang bắn chết Renee Good và Alex Pretti, đều là công dân Mỹ, trong chiến dịch truy quét nhập cư tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota trong tháng này.

Các quan chức hàng đầu trong chính quyền Trump cáo buộc Good và Pretti hành xử như "khủng bố nội địa" và tìm cách gây hại cho đặc vụ liên bang, dù không đưa ra bằng chứng nào. Tuy nhiên, bài đăng của Tổng thống Trump không đề cập đến những cáo buộc này.

Pretti ngày 25/1 bị bắn chết khi tranh cãi và ghi hình lực lượng truy quét nhập cư, làm dấy lên làn sóng phản đối gay gắt từ các chính khách, trong đó có một số nghị sĩ Cộng hòa yêu cầu mở cuộc điều tra độc lập. Cảnh sát địa phương cho biết Pretti có giấy phép mang theo súng, đã bị các đặc vụ liên bang tước vũ khí và ghì xuống đất, rồi bị bắn chết tại hiện trường.

Trong một cuộc phỏng vấn với WSJ, Tổng thống Trump nói chính quyền đang "xem xét mọi mặt" cái chết của Pretti. Ông không bình luận liệu đặc vụ liên bang nổ súng là hợp lý hay không, song lưu ý rằng Pretti mang theo súng và hai băng đạn đến khu vực biểu tình, cho rằng "điều đó cũng không ổn".

Tổng thống Mỹ kêu gọi các thành phố và bang do đảng Dân chủ lãnh đạo hợp tác với cơ quan nhập cư bàn giao những người nhập cư không giấy tờ đang bị giam ở nhà tù bang và trại giam địa phương cho lực lượng liên bang, giao nộp những người nhập cư đang có lệnh truy nã còn hiệu lực hoặc có tiền sử tội phạm để tiến hành trục xuất ngay.

Ông Trump cho rằng cảnh sát địa phương cần hỗ trợ lực lượng liên bang truy bắt, tạm giữ những người nhập cư bị truy nã và chính trị gia đảng Dân chủ cần hợp tác truy quét tội phạm nhập cư để bảo vệ công dân. Ông đồng thời thúc giục Quốc hội Mỹ thông qua luật xóa bỏ các "thành phố trú ẩn" dành cho người nhập cư không giấy tờ, coi đây là gốc rễ của mọi rắc rối.

VietBF@sưu tập

Trong một cuộc phỏng vấn mới đây, khi được phóng viên yêu cầu bình luận về tuyên bố gần đây của Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng, Moscow có thể chuyển 1 tỷ đô la tài sản bị đóng băng của Nga cho Hội đồng Hòa bình, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Nga, Maxim Oreshkin, nhấn mạnh: "Số tài sản trị giá một tỷ đô la bị đóng băng của Nga tại Mỹ vẫn thuộc về Nga, và nếu chúng được giải tỏa, chúng tôi sẽ đưa ra chỉ thị về cách chúng tôi cho là phù hợp để sử dụng chúng".

Ông Oreshkin chỉ ra rằng, "nếu các ngân hàng Mỹ, hiện đang bị cấm thực hiện các lệnh từ Nga, thực hiện các lệnh này, thì giao dịch sẽ được tiến hành".

"Rất đơn giản", ông Oreshkin kết luận.

Trong cuộc gặp gần đây với lãnh đạo Palestine Mahmoud Abbas tại Điện Kremlin, Tổng thống Nga cho biết, Moscow sẵn sàng phân bổ 1 tỷ đô la để hỗ trợ người dân Palestine thông qua Hội đồng Hòa bình, một tổ chức mà trước đó Tổng thống Putin đã được người đồng cấp Mỹ Donald Trump mời tham dự.

Vấn đề sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga tại Mỹ để đóng góp cho Hội đồng Hòa bình đã được thảo luận với Mỹ, và được nêu ra trong cuộc gặp ngày 22/1 giữa Tổng thống Nga và phái đoàn Mỹ tại Điện Kremlin.

Theo TASS

Các nhà địa chất học tại Bắc Kinh đã công bố một phát hiện chấn động: trữ lượng Thorium (Thori) khổng lồ tại mỏ Bayan Obo (Nội Mông) có khả năng thay đổi hoàn toàn bản đồ năng lượng thế giới, cung cấp nguồn điện sạch cho Trung Quốc trong hàng chục thiên niên kỷ.

Bước ngoặt tại "Thủ phủ đất hiếm" Bayan Obo

Khu phức hợp khai thác mỏ Bayan Obo tại khu tự trị Nội Mông – vốn nổi tiếng là mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới – một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý. Theo thông tin từ Daily Mail và các khảo sát địa chất mới nhất, các nhà khoa học đã xác định được khoảng 1 triệu tấn Thorium tại đây.

Với mật độ năng lượng cực cao, con số 1 triệu tấn này được ước tính đủ để đáp ứng nhu cầu điện năng của toàn bộ hộ gia đình Trung Quốc trong khoảng 60.000 năm . Đây được coi là nguồn năng lượng "gần như vô hạn", giúp quốc gia này tiến gần hơn đến mục tiêu tự chủ năng lượng và phát thải ròng bằng không.
Thorium: "Kẻ thay đổi cuộc chơi" hạt nhân

Thorium là một kim loại phóng xạ màu bạc, có khả năng sản sinh năng lượng hiệu quả gấp 20 lần so với Uranium truyền thống. Tuy nhiên, ưu thế của nó không chỉ nằm ở sản lượng. Công nghệ Lò phản ứng muối nóng Thorium (TMSR) mà Trung Quốc đang theo đuổi sở hữu những đặc tính vượt trội:

Độ an toàn tối đa: Lò phản ứng TMSR không gây ra hiện tượng nóng chảy lõi (meltdown) và không đòi hỏi lượng nước làm mát khổng lồ, phù hợp để xây dựng tại các vùng sa mạc khô hạn.

Ít chất thải: Lượng chất thải phóng xạ từ Thorium thấp hơn nhiều và có thời gian bán rã ngắn hơn so với Uranium.

Kích thước linh hoạt: Các lò phản ứng này thường nhỏ hơn, dễ triển khai tại nhiều địa hình khác nhau.

Nhà máy điện hạt nhân sử dụng lò phản ứng muối nóng chảy gốc Thori công suất 10 MW của Trung Quốc.

Hiện nay, Trung Quốc đã thông qua kế hoạch xây dựng nhà máy điện TMSR đầu tiên trên thế giới tại sa mạc Gobi. Dự án thí điểm này dự kiến vận hành vào năm 2029 với công suất ban đầu 10 megawatt.

Dù hứa hẹn về một tương lai xanh, việc khai thác Thorium không phải không có rào cản. Nghiên cứu chỉ ra rằng quá trình tách Thorium từ quặng đất hiếm đòi hỏi lượng axit và năng lượng rất lớn, có thể tạo ra hàng trăm tấn nước thải cho mỗi gram Thorium tinh lọc. Đây là bài toán mà các kỹ sư Trung Quốc cần giải quyết để đảm bảo quy trình khai thác thực sự bền vững.

Không dừng lại ở Bayan Obo, một cuộc khảo sát địa chất quy mô quốc gia đã lập bản đồ 233 khu vực giàu Thorium trên khắp lãnh thổ Trung Quốc. Điều này cho thấy một chiến lược bài bản và dài hạn trong việc biến Thorium thành trụ cột năng lượng mới, thay thế dần nhiên liệu hóa thạch.

Trong bài viết "Làm thế nào Israel trở thành cường quốc công nghệ nước của thế giới — Và điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?" năm 2025 của Phái đoàn kinh tế Israel tại Mỹ có đoạn:

Từ một quốc gia sa mạc phải vật lộn với tình trạng khan hiếm nước, Israel đã vươn lên dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực xuất khẩu các giải pháp về nước, trở thành một trong những câu chuyện đổi mới ấn tượng nhất trong nửa thế kỷ qua.

Khởi đầu như một chiến lược sinh tồn quốc gia, Israel đã phát triển thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm khử muối, tái sử dụng nước thải, mạng lưới nước thông minh, giám sát kỹ thuật số, tưới tiêu chính xác và cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhờ những phát minh, đổi mới công nghệ liên quan đến nước, Israel nay đã trở thành quốc gia xuất khẩu "mặt hàng vô hình" - công nghệ xử lý nước - kim ngạch xuất khẩu hiện đạt hơn 2 tỷ USD/năm.

Với nhu cầu ngày càng tăng từ khắp nơi trên thế giới, trong đó có Mỹ (đặc biệt là tiểu bang California và vùng Tây Nam nước này), Ấn Độ, UAE và các quốc gia vùng Vịnh, Mỹ Latinh, châu Phi, Úc.
Israel đã làm điều đó như thế nào?

Làm thế nào mà Israel, một quốc gia có hơn một nửa là sa mạc, thường xuyên bị hạn hán và trong lịch sử luôn phải đối mặt với tình trạng thiếu nước kinh niên, lại trở thành một quốc gia sản xuất lượng nước nhiều hơn 20% so với nhu cầu?

Khoảng 4 tỷ người – hai phần ba dân số toàn cầu – hiện đang phải trải qua tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một tháng mỗi năm do khủng hoảng khí hậu.

Nhưng nhờ được ưu tiên hàng đầu ở cấp quốc gia và 7 thập kỷ kiên trì theo đuổi mục tiêu, Israel đã trở thành nguồn niềm hy vọng cho các quốc gia thiếu nước khác.

01. "Kế hoạch viễn tưởng"

Vai trò lãnh đạo của Israel trong quản lý nguồn nước bền vững bắt đầu từ việc tìm ra giải pháp cho vấn đề quan trọng nhất của đất nước: Sự phân bố không đồng đều nguồn nước ngọt trên khắp cả nước. Vấn đề này đã đưa ra một “kế hoạch viễn tưởng” nhằm vận chuyển nước đi những quãng đường dài.

Công ty cấp nước quốc gia Israel Mekorot xây dựng Hệ thống Cấp nước Quốc gia (hoàn thành 1964), bơm nước từ hồ Kinneret (hồ nước ngọt lớn nhất Israel) đến trung tâm và miền nam, giúp Israel giải quyết được vấn đề thành công.

02. Phát minh thế kỷ

Năm 1959, Simcha Blass và con trai Yeshayahu phát triển tưới nhỏ giọt, đưa nước trực tiếp đến rễ cây, đạt hiệu suất hấp thụ 95% (cao hơn tưới phun hay ngập). Năm 1965, họ thành lập Netafim – hiện vẫn là công ty hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này.

Đến nay, tưới nhỏ giọt phủ 75% diện tích cây trồng Israel nói riêng. Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang áp dụng "phát minh thế kỷ" này.

03. Sử dụng những thứ "bỏ đi"

Với hơn 60-70% diện tích đất đai là sa mạc, các kỹ sư Israel nhận ra rằng vấn đề không chỉ là bảo tồn nguồn nước ngọt hiện có mà còn là tận dụng các nguồn nước trước đây được coi là không thể sử dụng được, chẳng hạn như nước thải sinh hoạt đã qua xử lý và nước mưa.

Năm 1985, Israel bắt đầu vận chuyển nước thải đã qua xử lý và tái chế thông qua hệ thống dẫn nước quốc gia đến các trang trại, giúp giảm đáng kể khoảng cách giữa nhu cầu của người tiêu dùng và lượng nước sẵn có.

Đến năm 2015, Israel đã xử lý và tái chế 86% lượng nước thải phục vụ nông nghiệp, dẫn đầu thế giới về tái sử dụng nước thải.

Năm 2025, nước này đã tái chế khoảng 90% nước thải - tỷ lệ cao nhất trên toàn cầu - để sử dụng trong nông nghiệp.

04. Biến nước biển thành nước ngọt

Năm 1999, chính phủ Israel khởi xướng một chương trình khử muối nước biển bằng thẩm thấu ngược quy mô lớn, dài hạn.

Chương trình quốc gia này dẫn đến việc thành lập 5 nhà máy khử muối đang hoạt động, với công suất sản xuất hàng trăm triệu mét khối nước uống/năm/nhà máy.

Israel thu 2 tỷ đô/năm nhờ xuất khẩu "mặt hàng vô hình": Mỹ, UAE, châu Phi "nghiện dùng" - Ảnh 4.

Nhà máy khử muối Sorek 2 - Be'er Miriam. Ảnh: Công ty IDE Water Technologies

Năm 2025, Nhà máy khử muối Sorek 2 - Be'er Miriam ở Israel chính thức đi vào hoạt động. Đây là cơ sở thẩm thấu ngược nước biển (SWRO) đầu tiên trên thế giới sử dụng hơi nước làm nhiên liệu. Sorek 2 - Be'er Miriam hiện là nhà máy khử muối lớn nhất Israel và là một trong những nhà máy lớn nhất thế giới, dự kiến sẽ sản xuất 200 triệu mét khối nước sạch mỗi năm.

Để duy trì khả năng chống chịu trong những năm dự báo hạn hán sắp tới, chính phủ Israel năm 2018 đã cập nhật chương trình khử muối của mình với mục tiêu sản xuất 1,1 tỷ mét khối nước khử muối vào năm 2030.

05. Đổi mới văn hóa và nhận thức toàn dân

Israel tiếp tục nâng cao hiệu quả, khả năng lọc và sản xuất của các công trình bảo tồn nước thông qua nhiều hệ thống công nghệ được nâng cấp và các thỏa thuận khu vực.

Nhưng công nghệ phải đi kèm với việc kiểm soát thói quen tiêu dùng, nếu không một quốc gia có thể đối mặt với nguy cơ cạn kiệt tài nguyên hoặc thiếu hụt nguồn nước bất kể nguồn cung cấp nước của họ bền vững đến mức nào.

Israel đã thành công trong việc bảo vệ nền kinh tế nước của mình bởi vì tất cả mọi người, từ các nhà lãnh đạo đến người dân Israel, đều hiểu rõ nước ngọt cần thiết với một quốc gia sa mạc như họ đến mức nào.

06. Sức mạnh công nghệ

Cùng với các phát minh, cải tiến của mình, Israel mạnh tay áp dụng các công cụ quản lý nước thông minh, bao gồm các nền tảng dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT), đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu suất của hệ thống xử lý nước thải.

Cách tiếp cận của Israel nhấn mạnh tư duy kinh tế tuần hoàn – trong đó nước thải không được coi là chất thải mà là một nguồn tài nguyên quý giá.

Chiến lược này không chỉ bảo tồn nguồn nước mà còn hỗ trợ năng suất nông nghiệp, giảm ô nhiễm và tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.

Từng được kỳ vọng sẽ hồi sinh mạnh mẽ dưới sự hỗ trợ từ chính phủ Mỹ và làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), Intel lại vừa dội một gáo nước lạnh vào lòng tin của các nhà đầu tư. Một sai lầm trong việc dự báo cung cầu đã khiến "gã khổng lồ" này đánh mất cơ hội vàng, thổi bay hàng chục tỷ USD giá trị vốn hóa chỉ sau một đêm.

Việc tập đoàn này thanh lý thiết bị cũ để chạy đua phát triển chip mới khiến họ bỏ lỡ các khách hàng tiềm năng đến mua dòng sản phẩm cũ đã khiến cổ phiếu lao dốc.

Cho đến nay, trọng tâm của chi tiêu AI là bộ xử lý đồ họa (GPU), loại chip mà Nvidia và AMD đang chiếm ưu thế. Tuy nhiên, trong nửa cuối năm 2025, các công ty như OpenAI, Amazon Web Services và Google bắt đầu nhận ra rằng việc triển khai các mô hình AI tạo hình (Generative AI) đòi hỏi nhiều CPU chất lượng cao hơn họ nghĩ ban đầu trong khi sản lượng hiện tại không đủ. CPU đóng vai trò như "bộ não" điều khiển trung tâm của hầu hết các máy chủ.

Hệ quả là các tập đoàn phải chuyển hướng sang những dòng chip cũ hơn và Intel bất ngờ nhận được yêu cầu mua hàng nghìn CPU đời cũ. Nhưng vì trước đó đã đóng cửa quá nhiều dây chuyền sản xuất để cắt lỗ, công ty không thể đáp ứng.

Vào tháng 7, Intel thậm chí đã ghi nhận khoản lỗ gần 800 triệu USD do bán tháo các thiết bị sản xuất cũ vì tin rằng chúng không còn giá trị sử dụng. Ba tháng sau, khi làn sóng đơn hàng ập đến, Intel lại rơi vào cảnh "có tiền không thể kiếm".

Giám đốc Tài chính David Zinsner thừa nhận vào tháng 10/2025 rằng công ty không có ý định xây dựng thêm công suất cho các dòng cũ và hiện đang phải "sống dựa vào hàng tồn kho". Hiện tại, kho dự trữ CPU cũ của Intel đã cạn kiệt và họ đang phải cuống cuồng tìm cách đẩy nhanh sản xuất.

Thất bại về tầm nhìn

Khi cựu Tổng thống Trump cam kết hỗ trợ Intel gần 9 tỷ USD và đặt niềm tin vào công ty như một biểu tượng công nghệ "nước Mỹ trên hết", thị trường đã tin rằng một kỷ nguyên mới đang bắt đầu.

Các nhà đầu tư kỳ vọng những đơn hàng khổng lồ sẽ đổ về hãng sản xuất chip đang gặp khó khăn này, đẩy giá cổ phiếu tăng vọt 120% chỉ trong vòng năm tháng. Nhu cầu từ khách hàng đối với các sản phẩm của Intel thực sự đã bùng nổ, nhưng trớ trêu thay, Intel lại chưa sẵn sàng để đón nhận nó.

Thế nhưng sau nhiều tháng nỗ lực cắt giảm công suất trên các dây chuyền sản xuất cũ, công ty đã hoàn toàn bị động trước sự gia tăng đột biến của các đơn hàng bộ vi xử lý dành cho trung tâm dữ liệu AI.

Hậu quả là cổ phiếu Intel đã lao dốc 17%, xóa sạch hơn 46 tỷ USD vốn hóa thị trường ngay sau khi ban lãnh đạo tiết lộ sai sót này trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý IV vào thứ Năm vừa qua.

Stacy Rasgon, nhà phân tích bán dẫn tại Bernstein, nhận định sắc sảo rằng cổ phiếu Intel trước đó tăng thẳng đứng chỉ dựa trên "cảm xúc và những dòng tweet". Theo lý thuyết, Intel phải là bên hưởng lợi lớn nhất từ nhu cầu này, nhưng thực tế họ lại không làm được. Đó thực sự là một điều đáng tiếc cho một tượng đài công nghệ.

Hóa ra, để vực dậy bộ máy của Intel cần nhiều hơn là những lời cam kết từ Nhà Trắng hay sự lạc quan nhất thời. Đã có lúc, thỏa thuận của chính quyền Trump nhằm chuyển đổi các khoản tài trợ liên bang thành cổ phần của chính phủ tại Intel đã thành công trong việc thay đổi định hướng dư luận. Đặc biệt là khi SoftBank rót thêm 2 tỷ USD và Nvidia đồng ý ký kết thỏa thuận thiết kế chip tùy chỉnh.

Tuy nhiên, những nhà đầu tư kỳ vọng vào bằng chứng cho thấy Intel đang tiến bộ trong mảng kinh doanh đúc chip (foundry) vốn đang thua lỗ nặng nề, hoặc ít nhất là được hưởng lợi từ cơn sốt AI đang thúc đẩy toàn bộ ngành công nghệ, đã phải nhận một lời nhắc nhở cay đắng. Những vấn đề vận hành sâu sắc đã từng đẩy nhà sản xuất chip này vào tình thế cần được giải cứu vẫn còn đó.

Hiện tại, Intel vẫn chưa tìm được khách hàng nào cho công nghệ sản xuất chip thế hệ tiếp theo mang tên 14A. Trong một tình thế tiến thoái lưỡng nan kiểu "con gà và quả trứng", công ty đang trì hoãn đầu tư vào các cơ sở mới cho đến khi có khách hàng. Điều này vô tình đẩy lùi lộ trình của Intel trong khi đối thủ lớn nhất là TSMC liên tục đổ vốn vào các nhà máy sản xuất chip mới tại Mỹ.

Ngay cả một "chiến thắng dễ dàng" lẽ ra phải nằm trong tầm tay, đó là nhu cầu tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu AI đối với bộ vi xử lý trung tâm (CPU), cũng bị Intel bỏ lỡ do thiếu hụt nguồn cung.

CEO Lip-Bu Tan đã phải thừa nhận sự thất vọng khi không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu từ thị trường. Giám đốc Tài chính David Zinsner còn dùng cụm từ "giật gấu vá vai" để mô tả cách họ đang xoay xở giữa năng lực của nhà máy và việc giao hàng cho khách.

Một số thất bại hiện nay bắt nguồn từ những vấn đề mà ông Tan thừa hưởng khi tiếp quản vị trí này vào tháng 3 từ người tiền nhiệm Pat Gelsinger. Dưới thời ông Gelsinger, Intel đã cam kết chi hàng tỷ USD để xây dựng các nhà máy đúc chip (fabs) đắt đỏ nhằm phục vụ những khách hàng vốn chưa bao giờ xuất hiện. Điều đó khiến công ty không thể duy trì chi phí khổng lồ cho mảng sản xuất, vốn đã lỗ hơn 10 tỷ USD vào năm ngoái. Trong khi đó, Intel phần lớn đứng ngoài cuộc cách mạng AI khi thất bại trong việc phát triển các loại chip phù hợp cho tính toán tiên tiến.

Kể từ khi nhậm chức, ông Tan đã nỗ lực đưa Intel thoát khỏi "vũng bùn". Vào tháng 7, công ty thông báo sa thải 15% nhân sự, hủy kế hoạch chi tiêu hàng tỷ USD cho các nhà máy mới ở châu Âu và tiếp tục trì hoãn nhà máy tại Ohio. Công ty cũng tìm cách cắt giảm chi phí bằng cách hạn chế chi tiêu cho các công nghệ cũ và thận trọng hơn trong việc mở rộng công suất cho các loại chip mới nhất.

Tuy nhiên trớ trêu thay, chính sự cắt giảm này lại dẫn đến sự thiếu hụt ở đầu bài khi khách hàng tìm đến các dòng chip cũ.

Trong nội bộ Intel, các lãnh đạo cấp cao đang kêu gọi sự kiên nhẫn để tìm kiếm khách hàng cho quy trình sản xuất 14A, át chủ bài được kỳ vọng sẽ giúp Intel bắt kịp trong cuộc đua AI, nhưng dự kiến phải đến năm 2028 hoặc 2029 mới có thể đi vào sản xuất toàn diện.

Theo các nguồn tin thân cận, thay vì công bố một thỏa thuận khách hàng cụ thể, Intel có kế hoạch công bố tăng chi tiêu vốn cho công nghệ 14A như một tín hiệu cho thấy họ đã ký kết được với các đối tác mới. Dự kiến thông báo này sớm nhất cũng phải đến nửa cuối năm nay.

"Chúng tôi đang trong một hành trình kéo dài nhiều năm. Nó đòi hỏi thời gian và sự quyết tâm", CEO Lip-Bu Tan nhấn mạnh. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư tại Wall Street, thời gian có lẽ là thứ xa xỉ nhất mà Intel đang không có.

*Nguồn: WSJ, Fortune, BI

Trong khi nhà đầu tư bị thu hút bởi việc giá vàng lần đầu vượt 5.000 USD/ounce, giá kim loại anh chị em của nó cũng đang tăng vọt. Tính tới 9h38 theo giờ Hà Nội, bạc có giá kỷ lục 108 USD/ounce, tăng gần 260% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây cũng là mức cao kỷ lục của giá bạc tính tới thời điểm hiện tại. Tại Việt Nam, bạc Phú Quý được bán ra với giá gần 113 triệu đồng/kg.

Giá bạc tăng vượt 108 USD/ounce

Chính đà tăng mạnh mẽ của bạc cũng khiến nó trở nên hấp dẫn với các nhà đầu tư. Theo Global Times của Trung Quốc, bạc đang tạo ra cơn sốt ở nước này. Trong một cửa hàng tại Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc, khác hàng đang xếp hàng để mua những thỏi bạc 1kg. Trong khi đó, tại một nhà máy sản xuất bạc ở Thâm Quyến, công nhân phải tăng ca suốt nhiều tháng liên tiếp để sản xuất bạc thỏi đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư.

Giám đốc nhà máy cho biết, trước đây các dây chuyền chủ yếu tập trung sản xuất bạc trang sức. Tuy nhiên, nhu cầu về bạc thỏi đang tăng mạnh trong những tháng gần đây trong khi nhu cầu trang sức giảm mạnh, dẫn đến sự dịch chuyển hướng sản xuất.

Theo China Media Group (CMG), ngành sản xuất phụ hiện lại đang trở thành hoạt động chủ lực của các nhà máy chế tác bạc tại Trung Quốc. Thậm chí, nhằm đáp ứng nhu cầu tăng vọt, nhà máy đã bổ sung thêm các thiết bị như máy ép thủy lực và máy cán để mở rộng năng lực sản xuất.

Ông Sun Tao, tổng giám đốc một nhà máy chế tác bạc, cho biết: Trong quý IV năm ngoái, sản xuất chủ yếu tập trung vào các thỏi bạc 1kg cùng với một số sản phẩm 500g và những sản phẩm hoàn thiện trơn. Kể từ đầu năm tới nay, họ phải chuyển sang sản xuất các thỏi bạc nhẹ hơn trọng lượng 100g hoặc 200g để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhà đầu tư.

Vàng, bạc và nhiều kim loại đồng loạt tăng giá trong 1 năm qua.

Và không chỉ có bạc. Cơn sốt còn lan tới cả giá đồng. Trước đây, kim loại này vốn không được các nhà đầu tư đại chúng quan tâm nhưng giờ đây, nó lại đang trở thành một sản phẩm “đầu tư” tiềm năng. Tại một số trung tâm giao dịch trang sức, người ta đã bán những thỏi đồng 1kg và mô tả nó là một hình thức đầu tư mới. Tuy nhiên, ngay cả các chuyên gia trong ngành cũng cảnh báo những rủi ro đi kèm với xu hướng này.

Vàng và bạc được coi là tiền tệ cứng toàn cầu, mang một giá trị lưu trữ nhất định. Trong khi đó, đồng và các kim loại khác chủ yếu đóng vai trò là nguyên liệu công nghiệp, dẫn tới giá cả chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi chu kỳ công nghiệp và điều kiện toàn cầu. Các thỏi đồng thiếu logic đầu tư cơ bản của vàng và bạc, đồng thời chi phí bảo quản cao hơn, khiến các nhà đầu tư đối mặt với những rủi ro đáng kể.

Nguồn: Global Times

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ có cuộc họp chính sách đầu tiên trong năm 2026 vào ngày 27-28/1. Bên cạnh đó, bốn trong số bảy công ty thuộc nhóm Magnificent Seven sẽ công bố báo cáo tài chính.

Microsoft, Meta, Tesla và Apple đều dự kiến công bố kết quả kinh doanh quý IV trong tuần này. Sự chú ý của nhà đầu tư nhiều khả năng vẫn tập trung vào chi tiêu của các công ty dành cho trí tuệ nhân tạo (AI) và tham vọng của các công ty trong mô hình này.

Những công ty công nghệ lớn này vẫn chiếm một phần đáng kể trong chỉ số S&P 500, vì vậy kết quả kinh doanh của họ vẫn có ảnh hưởng đến biến động hàng ngày của chỉ số này. Nhưng khi các lĩnh vực phi công nghệ bắt kịp, điều đó có thể dẫn đến một thị trường bền vững hơn, một thị trường ít phụ thuộc vào hiệu suất của những cổ phiếu được chọn lọc.

Về phía ngân hàng trung ương, các nhà đầu tư dự đoán gần như chắc chắn Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong phạm vi 3,5% - 3,75%. Theo FedWatch Tools của CME Group, các nhà giao dịch dự đoán 97% khả năng Fed sẽ không cắt giảm lãi suất.

Giám đốc đầu tư Alex Guiliano tại công ty Resonate Wealth Partners trao đổi với MarketWatch: “Chúng tôi dự đoán cuộc họp ngày 28/1 của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) không có gì đáng chú ý. Hiện tại, Fed có rất ít lý do để cắt giảm lãi suất, đặc biệt là sau khi đã cắt giảm lãi suất trong ba cuộc họp gần đây nhất”.

Thực tế, tin tức quan trọng hơn cả quyết định lãi suất của Fed là diễn biến về lựa chọn của Tổng thống cho chức Chủ tịch Fed. Ông Jerome Powell sẽ kết thúc nhiệm kỳ chủ tịch vào tháng 5 năm nay.

Thời gian gần đây, ông Powell đã phải đối mặt với nhiều áp lực chính trị, sau khi Bộ Tư pháp Mỹ tiến hành cuộc điều tra hình sự liên quan đến lời khai của ông về dự án cải tạo trụ sở Fed.

Theo tỷ lệ dự đoán trên Polymarket, Giám đốc đầu tư toàn cầu mảng trái phiếu Rick Rieder của BlackRock hiện đang là một ứng viên tiềm năng và được ông Trump ưu ái nhất.

Cựu quan chức Fed Kevin Warsh và cố vấn kinh tế hàng đầu của ông Trump Kevin Hassett là những người vốn được đánh giá cao cho vị trí chủ tịch Fed. Tuy nhiên, tỷ lệ dự đoán cho hai vị này hiện chỉ còn lần lượt là 33% và 6%.

Trả lời báo giới bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, ông Trump khen ngợi rằng ông Rick Rieder của BlackRock “rất ấn tượng”.

“Sự biến động trên thị trường chứng khoán có thể xảy ra ngay sau khi chủ tịch Fed mới nhậm chức vào giữa năm, khi thị trường bắt đầu làm quen với giọng điệu và định hướng của người đứng đầu mới”, ông Guiliano nói.

Nếu chủ tịch Fed mới thực sự có ý định cắt giảm lãi suất, điều này có thể dẫn đến một Fed ôn hòa hơn từ mùa hè năm nay. Các nhà giao dịch bắt đầu tính đến khả năng này, dự đoán 59% Fed cắt giảm lãi suất vào tháng 6.

Ngay cả khi một vài cuộc họp tới của Fed không có gì đáng chú ý, các nhà đầu tư vẫn sẽ theo dõi và phản ứng.

“Thị trường đã quen với việc lắng nghe rất kỹ và theo sát từng lời của ông Jerome Powell, như thể ông ấy sẽ trả lời tất cả các câu hỏi của chúng ta trong 30 - 60 ngày tới”, người đứng đầu chiến lược đầu tư Liz Thomas tại SoFi nói.

Theo Yahoo Finance

NEW YORK, New York

Giá vàng đã vượt qua mức 5,000 USD/ounce hôm Chủ Nhật, 25 tháng Giêng, lần đầu tiên trong lịch sử, tiếp tục đà tăng cao chưa từng thấy, sau khi đã tăng hơn 60% hồi năm ngoái, theo BBC.

Giá vàng liên tục tăng giữa lúc tình trạng căng thẳng giữa Mỹ với NATO về lãnh thổ Greenland của Đan Mạch càng khiến cho thế giới thêm lo lắng về tình hình bất ổn tài chính và địa lý chính trị.

(Minh họa)

Chính sách giao dịch thương mại của Tổng Thống Donald Trump cũng làm cho thị trường ngày càng chao đảo và hỗn loạn. Hôm thứ Bảy, ông Trump đe dọa sẽ áp đặt mức thuế 100% đối với Canada nếu nước này đạt sự thỏa thuận thương mại với TQ.

Vàng và một số loại kim loại quý khác được coi là hình thức tài sản trú ẩn an toàn mà giới đầu tư thường mua khi tình hình thời sự trở nên quá bất ổn.

Trong thời gian qua, nhu cầu vàng cũng tăng lên do một loạt yếu tố khác, như mức lạm phát cao hơn bình thường, đồng đô la yếu, Ngân hàng Trung ương khắp thế giới gia tăng thu mua vàng, và Ngân Hàng Trung Ương Mỹ (Fed) dự trù sẽ cho giảm lãi suất một lần nữa trong năm nay.

Chiến tranh ở Ukraine và Gaza, cũng như vụ Hoa Kỳ đột kích bắt giữ ông Nicolas Maduro, tổng thống Venezuela, cũng góp phần đẩy giá vàng lên cao.

Hôm thứ Sáu, giá bạc cũng tăng lên hơn 100 USD/ounce, cũng lần đầu tiên từ trước đến nay, sau khi đã tăng gần 150% hồi năm ngoái.

Khoảng 9 giờ sáng, trên Nicollet Avenue – đoạn phố người Minneapolis vẫn gọi thân quen là “Eat Street”, nơi mùi cà phê nóng và những bảng hiệu nhà hàng đủ sắc tộc thường làm ấm cả mùa đông – bầu không khí hôm đó lại lạnh theo một cách khác. Lạnh vì gió. Và lạnh vì nỗi nghi ngờ.

Trong những đoạn video lan truyền, các đặc vụ liên bang vật lộn, xô đẩy, rồi xịt hơi cay vào một người đàn ông đội nón đen, đeo kính râm, khoác áo nâu. Người đó là Alex Pretti, 37 tuổi, được giới chức thành phố mô tả là công dân Mỹ, chủ súng hợp pháp. Anh tiến đến gần các đặc vụ trong lúc họ đang thực hiện một chiến dịch nhắm vào một người nhập cư không giấy tờ bị truy tìm vì cáo buộc bạo lực.

Và rồi, ngay tại nơi đáng lẽ chỉ có tiếng còi xe, tiếng bước chân, tiếng người quay phim bằng điện thoại… một loạt tiếng nổ vang lên.

Hai chữ “brandishing” và khoảng trống bằng chứng
Sau vụ nổ súng, giới chức liên bang khẳng định Pretti đã “brandished” – tức “hăm dọa bằng vũ khí” theo cách nói thường ngày. Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem còn mô tả anh mang theo súng và nhiều băng đạn, “ước muốn gây hại” cho sĩ quan.

Nhưng “brandishing” không chỉ là một từ để nói trên truyền hình. Trong luật liên bang Mỹ, nó có định nghĩa pháp lý khá cụ thể: làm lộ toàn bộ hay một phần khẩu súng, hoặc khiến người khác biết có súng, nhằm mục đích đe dọa/uy hiếp, bất kể người kia có nhìn thấy trực tiếp hay không.

Luật sư – chuyên gia về cảnh sát Seth Stoughton nêu ví dụ: một kẻ cướp ngân hàng không cần rút súng, chỉ cần ra dấu vào vũ khí giấu kín để người đối diện “hiểu mà sợ” – vẫn có thể bị xem là brandishing. Nhưng chỉ sở hữu súng, hoặc nói với cảnh sát rằng có súng (như tài xế báo có súng trong hộc xe) thì không tự động cấu thành “brandishing”.

Vấn đề nằm ở chỗ: theo Stoughton, đến lúc đó chưa thấy bằng chứng rõ để kết luận Pretti “brandishing”, và việc tuyên bố quá sớm khiến ông cho rằng khó có cuộc điều tra đủ thận trọng đã kịp hoàn tất.

Video, tiếng hô, và “một giây” định mệnh
Điểm khiến vụ việc chấn động không chỉ là số phát đạn, mà là trình tự.

Theo phân tích video, có khoảnh khắc một nhân viên mặc áo khoác xám thò tay vào vùng thắt lưng của Pretti khi nhiều sĩ quan đang đè ghì. Có tiếng hét: “He’s got a gun!” Một giây ngắn ngủi sau khi người đó rút ra một khẩu súng (được nói là trùng khớp với khẩu DHS công bố), tiếng súng nổ. Rồi thêm ít nhất chín phát nữa.

Nhưng video không trả lời hết mọi câu hỏi:
Không rõ người rút được súng có kịp báo cho đồng đội rằng vũ khí đã bị lấy khỏi người Pretti hay không. Không rõ ai nổ phát đầu tiên. Và cũng không có đủ âm thanh/hình ảnh để biết trong những giây cuối cùng Pretti đã nói gì, có đe dọa ai không – hay chỉ cố thở trong hơi cay và vòng tay siết chặt.

Những lời kể trái chiều: Washington nói một đằng, Minnesota nhìn một nẻo
Chỉ huy Biên phòng phụ trách tại hiện trường, Gregory Bovino, khẳng định Pretti mang “vũ khí bán tự động đến một cuộc bạo loạn”, tấn công sĩ quan, và “ở một thời điểm nào đó” vũ khí đã lộ ra trước mắt họ. Ông nói vụ việc đang điều tra và rồi “mọi câu hỏi sẽ sớm có đáp án”.

Nhưng Thống đốc Minnesota Tim Walz phản pháo gay gắt, gọi tường thuật từ DHS là “vớ vẩn” và “dối trá”, nhấn mạnh rằng: điều ông thấy trong video khiến những cáo buộc kia khó thuyết phục. Một số nhân chứng trong hồ sơ kiện tụng cũng nói họ không thấy Pretti chống cự hay cố chộp súng.

Trong những ngày mà nước Mỹ tranh luận không dứt về quyền lực, cưỡng chế và sự thật, mỗi bên đều có một câu chuyện. Và Minneapolis bị kẹt lại ở giữa hai câu chuyện đó, ngay trên mặt đường đóng băng.

Cuộc điều tra và cuộc đua giữ bằng chứng
Sau vụ nổ súng, một thẩm phán Minnesota đã ra lệnh khẩn tạm thời yêu cầu các cơ quan liên bang không được tiêu hủy hay chỉnh sửa bằng chứng liên quan, bao gồm cả những thứ đã bị mang khỏi hiện trường hoặc nằm trong quyền kiểm soát độc quyền của phía liên bang.

Giới chức bang cho biết lực lượng điều tra của Minnesota nhiều lần bị cản tiếp cận hiện trường, kể cả khi đã có trát khám xét. Khi phía FBI rời đi sau đánh giá ban đầu, hiện trường bị dòng người kéo đến lấp kín, khiến việc khám nghiệm độc lập thêm khó khăn. Một phiên điều trần được ấn định vào chiều thứ Hai tại St. Paul.

Cùng lúc, ngay trong nội bộ DHS cũng rộ lên sự bức xúc: có người cho rằng bộ máy đang cần một lãnh đạo thực sự của ngành thực thi pháp luật, không phải một người vội vã đóng dấu kết luận khi cuộc điều tra còn chưa kịp bắt đầu.

Alex Pretti là ai giữa cơn bão chính trị
Giữa những tranh cãi pháp lý, giữa các phát biểu và phản pháo, chân dung Alex Pretti hiện lên không phải bằng khẩu súng, mà bằng một nghề nghiệp.

Gia đình nói anh là người hiền lành. Đồng nghiệp và thân nhân cho hay anh làm việc tại Trung tâm Y tế VA ở Minneapolis, chăm sóc các cựu chiến binh. Có người kể anh từng nghiên cứu những cách giúp bệnh nhân – nhất là các cựu quân nhân – tránh khỏi cái chết vì ung thư đại tràng. Anh muốn “làm điều gì đó có ý nghĩa”.

Nhưng rồi một sáng mùa đông, giữa phố xá đa văn hóa của thành phố, anh ngã xuống trước ống kính của rất nhiều người. Và câu nói mà Thống đốc Walz kể lại từ cha anh – “Đừng để người ta quên câu chuyện của Alex” – bỗng trở thành một lời nhắc nhở nặng như chì.

Thành phố đang mỏi mệt vì đạn và khí cay
Cái chết của Pretti không diễn ra trong khoảng trống. Minneapolis “đang rệu rã vì đạn” theo đúng nghĩa đen.

Tháng này, đã có thêm những vụ nổ súng liên quan lực lượng liên bang: cái chết của Renee Good hôm 7/1, rồi vụ một người đàn ông Venezuela bị bắn vào chân. Nay là Pretti – cái chết thứ hai trong tháng gắn với chiến dịch siết nhập cư tại Twin Cities.

Trên đường phố, căng thẳng không chỉ bùng lên bằng biểu ngữ, mà còn bằng hơi cay, lựu đạn choáng, và những cuộc đuổi bắt trong rét cắt da. Câu chuyện về một gia đình có trẻ nhỏ bị cuốn vào hỗn loạn và dính khí cay càng khiến người dân cảm thấy: dường như mọi thứ đang trượt khỏi kiểm soát, như mặt đường băng dưới bánh xe.

Điều Minneapolis đang đòi: sự thật, không phải khẩu hiệu
Một thành phố có thể chịu rét. Nhưng khó chịu nổi cảm giác mình đang bị buộc phải chọn phe trước khi biết sự thật.

Nếu Pretti thực sự “brandishing”, hãy chứng minh bằng điều tra độc lập, bằng trình tự rõ ràng, bằng bằng chứng đầy đủ. Còn nếu không, thì hai chữ đó – nói ra quá sớm – có thể trở thành một thứ khác: một bản án miệng, phủ lên một cái chết còn chưa kịp được làm sáng tỏ.

Và chính vì vậy, đòi hỏi lớn nhất lúc này không phải là tiếng hô to hơn. Mà là minh bạch hơn. Để mỗi phát ngôn của nhà chức trách không biến thành chiếc màn che, và để một buổi sáng băng giá trên Eat Street không mãi mãi bị nhớ bằng “một giây” và “mười phát đạn”.

Bắc Mỹ hôm nay 26/1/2026: Tây êm – Nam lạnh, Đông Bắc vẫn chìm trong băng tuyết
California (ước tính theo Los Angeles & San Francisco): TB ≈ 14,0°C — Los Angeles 24/10°C (mây tan, có nắng), San Francisco 15/7°C (nắng nhẹ).

Texas (ước tính theo Houston & Dallas): TB ≈ -2,5°C — Houston 5/-3°C (không quá lạnh nhưng còn rét), Dallas -2/-10°C (rất lạnh; có thể còn tuyết).

Florida (ước tính theo Miami & Orlando): TB ≈ 16,5°C — Miami 28/12°C (nắng nhẹ nhưng đêm hạ sâu), Orlando 23/3°C (mát hẳn, đêm lạnh).

New York (NYC): TB ≈ -6,0°C — -2/-10°C (tuyết nhẹ; đường trơn).
Chicago: TB ≈ -13,5°C — -13/-14°C (băng giá kéo dài).
Seattle: TB ≈ 5,5°C — 9/2°C (nắng–mây xen kẽ, dễ chịu nhất nhóm).
Toronto: TB ≈ -11,0°C — -8/-14°C (lạnh sâu; nhiều nơi còn tuyết).

Châu Âu 26/1/2026: Không khí ẩm lạnh, “bẫy băng đen” và tuyết rải khắp Bắc Âu
Đức (Berlin): TB ≈ 0,0°C — 2/-2°C (có tuyết; dễ đóng băng mặt đường).
Pháp (Paris): TB ≈ 6,0°C — 8/4°C (mây thấp, ẩm lạnh).
Anh (London): TB ≈ 7,0°C — 8/6°C (mưa rào lắt nhắt).
Hà Lan (Amsterdam): TB ≈ 1,0°C — 3/-1°C (lạnh ẩm; dễ trơn trượt).
Đan Mạch (Copenhagen): TB ≈ -0,5°C — 0/-1°C (có tuyết; gió đông bắc).
Thuỵ Điển (Stockholm): TB ≈ -6,0°C — -5/-7°C (mây thấp, rét).
Na Uy (Oslo): TB ≈ -8,5°C — -6/-11°C (nắng nhưng rét “khô”).
Phần Lan (Helsinki): TB ≈ -7,0°C — -4/-10°C (tuyết nhẹ).
Áo (Vienna): TB ≈ 2,5°C — 6/-1°C (nắng nhẹ; lưu ý băng).
Hungary (Budapest): TB ≈ 2,5°C — 5/0°C (có thể mưa rào).
Ba Lan (Warsaw): TB ≈ -1,0°C — 2/-4°C (ẩm lạnh; có cảnh báo mưa băng giá).
Ý (Rome): TB ≈ 7,0°C — 12/2°C (mây–nắng; vẫn có rủi ro mưa dông khu vực).
Hy Lạp (Athens): TB ≈ 11,0°C — 15/7°C (mưa rào to, có cảnh báo dông).

Châu Á – Thái Bình Dương 26/1/2026: Bắc Á rét, Đông Nam Á nóng ẩm, Úc “mùa hè thật sự”
Bắc Kinh: TB ≈ -2,0°C — 4/-8°C (trời âm u, rét đêm).
Thượng Hải: TB ≈ 7,0°C — 10/4°C (mưa nhẹ).
Hong Kong: TB ≈ 15,5°C — 18/13°C (nắng nhẹ rồi nhiều mây).
Singapore: TB ≈ 28,0°C — 32/24°C (nóng ẩm, mây dày).
Tokyo: TB ≈ 4,5°C — 8/1°C (mây tăng dần, lạnh về đêm).
Seoul: TB ≈ -4,0°C — -1/-7°C (có mây rồi hửng nắng).
Sydney: TB ≈ 22,5°C — 25/20°C (có gió, dễ chịu).
Melbourne: TB ≈ 23,5°C — 32/15°C (ngày nóng, tối hạ nhanh).
Hà Nội: TB ≈ 18,0°C — 20/16°C (mưa phùn, nồm ẩm).
Sài Gòn (TP.HCM): TB ≈ 27,0°C — 32/22°C (âm u, nóng ẩm).

Gợi ý nhanh khi ra đường:
Bắc Mỹ: Texas/NY/Toronto/Chicago chú ý băng tuyết, kính lái và cầu vượt dễ đóng băng.
Châu Âu: Berlin/Amsterdam/Warsaw/Vienna coi chừng “băng đen” buổi sớm.

USD chợ đen (tự do): Mua vào 26.600 VND/USD | Bán ra 26.650 VND/USD
USD ngân hàng (Vietcombank – tham chiếu): Mua vào 26.031 VND/USD | Bán ra 26.381 VND/USD.
Chênh lệch “mua vào” chợ đen – ngân hàng: +569 VND/USD.

Vàng SJC (VN): Mua vào 174,6 triệu/lượng | Bán ra 176,5 triệu/lượng.
Vàng thế giới (Gold futures): 5.104,51 USD/ounce.
Bạc thế giới (Silver futures): 106,865 USD/ounce.
Bitcoin (BTC-USD, giá gần nhất): 86.802,24 USD/BTC.

Lãi suất Mỹ
Lãi suất căn bản (Fed funds – target range): 3,50% – 3,75%.
Lãi suất nhà trả góp (30-year fixed – Freddie Mac, bình quân tuần): 6,09%.
Lãi suất mua xe (Bankrate – new car loan 60 tháng, bình quân): 7,01%.

Năng lượng Mỹ
Xăng Regular (AAA – bình quân toàn quốc): 2,864 USD/gallon ≈ 0,757 USD/lít (1 gallon ≈ 3,785 lít).
Giá điện trung bình (EIA – dữ liệu gần nhất): 13,63 cent/kWh ≈ 0,136 USD/kWh.
Giá “ga” (khí tự nhiên dân dụng – EIA, USD/1.000 ft³): 19,61 USD/1.000 ft³ ≈ 0,693 USD/m³ (1.000 ft³ ≈ 28,317 m³).

Chứng khoán Mỹ – phiên cuối
Dow Jones: 49.098,71
S&P 500: 6.915,61
Nasdaq: 23.501,24

Châu Âu – phiên cuối
• Đức (DAX): 24.900,71
• Anh (FTSE 100): 10.143,44
• Pháp (CAC 40): 8.143,05
• Hà Lan (AEX): 1.000,12
• Đan Mạch (OMXC25): 1.918,58
• Na Uy (OSEBX): 1.733,38
• Thụy Sĩ (SMI): 13.147,13
• Thụy Điển (OMXS30): 3.013,63
• Bỉ (BEL 20): 5.316,43
• Phần Lan (OMXH25): 5.852,30
• Áo (ATX): 5.519,17
• Ba Lan (WIG20): 3.299,55
• Hungary (BUX): 125.061,81
• Séc (PX): 2.718,95

Bắc Mỹ – phiên cuối
• Canada (S&P/TSX): 33.144,98

Châu Á – phiên cuối
• Nhật (Nikkei 225): 52.913,50
• Trung Quốc (Shanghai): 4.140,37
• Hong Kong (Hang Seng): 26.713,50
• Singapore (STI): 4.891,45
• Việt Nam (VN Index): 1.870,79

Một ngày nọ, có một sự kiện bất ngờ đã xảy ra khiến cho cuộc đời bạn bắt đầu có sự thay đổi, chẳng hạn, bạn gặp một người nào đó, bị chổ làm cho sa thải, phát hiện ra rằng mình đang mắc một căn bệnh, gặp tai nạn hay bất cứ điều gì khác lại xảy ra cho mình. Thậm chí, có nhiều tình huống xảy lại ra cùng một lúc khiến cho bạn có cảm tưởng như toàn là những chuyện không may như thể đang đổ ập vào mình và bạn bắt đầu thấy mất đi niềm tin vào cuộc sống. Song, cũng có nhiều người cho rằng, đó chỉ là sự trùng hợp ngoài ý muốn.

Ở Ấn Độ, có tồn tại 4 quy tắc tâm linh rất nổi tiếng, trong đó nhấn mạnh rõ không có điều gì sẽ xảy ra một cách tình cờ. Ngược lại, mọi thứ khi xuất hiện ra đều có lý do của nó.

(Minh họa)

1/ "The person who comes is the right person"
Quy tắc đầu tiên: Bất cứ người nào bạn gặp cũng đúng là người mà bạn cần gặp.
Quy tắc đầu tiên này khẳng định rằng, bất cứ ai xuất hiện ra trong cuộc đời chúng ta hoặc tương tác với chúng ta theo một cách nào đó đều không phải là sự tình cờ. Con người được sinh ra với nhiệm vụ là hoàn thiện cuộc sống và chúng ta được kết nối với nhau để cùng giúp nhau hoàn thành sứ mạng đó. Chính vì vậy, ngay cả khi bạn gặp một người vô gia cư trên đường, họ có thể không biết bạn đang nhìn họ nhưng trong khoảnh khắc mà bạn chú ý đến hoàn cảnh ấy, có nghĩa là trong người bạn đã được kích hoạt lòng từ bi, sự đồng cảm và sẵn sàng ra tay giúp đỡ.

2/ "What happens is the only thing that could have happened"
Quy tắc thứ hai: Bất cứ điều gì xảy thì đó chính là điều nên xảy ra.
Đôi khi có những biến cố trong đời khiến cho bạn bị thất vọng hay cảm thấy cuộc sống này thật bất công. Tuy nhiên, không phải là như vậy. Lúc mà bạn bị đẩy xuống vực sâu thì đó chính là lúc bạn học được cách phải trở nên mạnh mẽ, tin tưởng và tự đứng dậy. Bất cứ trong hoàn cảnh nào, dù bạn có gặp ai, dù bạn phải đối mặt với chuyện gì, vui hay buồn... tất cả đều là những thứ nên có.

(Minh họa)

3/ "Whenever it starts, is the right time"
Quy tắc thứ ba: Mọi sự đều bắt đầu vào đúng thời điểm.
Mọi thứ trong cuộc sống của bạn sẽ xảy ra vào đúng thời điểm đó, chứ không phải là bạn mong đợi nó xảy ra sau hay trước. Đó là bởi vì sự kiện này sẽ dẫn đến sự kiện khác, theo một thứ tự nhất định để giúp cho mỗi người thực hiện sứ mạng của mình. Đừng nên mong chờ những điều tuyệt đối nào sẽ xảy đến hoặc than thở cho rằng "giá mà tôi đã thực hiện nó sớm hơn thì mọi chuyện hẳn sẽ đã khác đi".

4/ "When something ends, it ends."
Quy tắc thứ tư: Những gì đã qua, hãy cho qua.

Khi điều gì đó trong cuộc sống của chúng ta kết thúc, thì có nghĩa là nó đã hoàn thành sứ mạng đem đến cho mỗi người một bài học/kinh nghiệm. Đó là lý do mà tại sao, để làm cho phong phú thêm sự trải nghiệm của mình, tốt hơn hết là chúng ta hãy buông bỏ và tiếp tục cuộc hành trình còn dang dở.

Bão mùa đông đang quét qua nước Mỹ với quy mô trải rộng, khiến hàng ngàn chuyến bay bị hủy, gây mất điện hàng loạt và buộc nhiều bang phải ban bố tình trạng khẩn cấp.

Trên phạm vi toàn nước Mỹ, cơn bão nói trên được đánh giá là nằm trong số những hệ thống thời tiết có tầm bao phủ lớn nhất kể từ siêu bão vào năm 1993.

Hàng không gián đoạn
Hơn 13.000 chuyến bay ở Mỹ đã bị hủy từ ngày 24.1, theo trang FlightAware. Con số này thể hiện sự gián đoạn hàng không nghiêm trọng nhất kể từ sau lần đình trệ do chính phủ Mỹ đóng cửa hồi tháng 10 - 11.2025. AP dẫn đánh giá của công ty phân tích hoạt động hàng không Cirium (trụ sở ở Anh), cho biết số chuyến bay bị hủy trong ngày 25.1 (giờ Mỹ) vẫn tiếp tục tăng, và trở thành mức cao nhất trong một ngày kể từ sau đại dịch Covid-19.


Cảnh tượng rét mướt trên đường phố Nashville (bang Tennessee) ngày 25.1

ẢNH: AP

Theo các nhà dự báo thời tiết, mức độ thiệt hại ở Mỹ do bão mùa đông gây ra có thể ngang ngửa một cơn bão nhiệt đới. Khoảng 180.000 hộ dân dọc đường đi của bão phải chịu cảnh mất điện hôm 24.1, bao gồm hơn 67.000 hộ ở bang Louisiana và khoảng 50.000 hộ ở bang Texas, theo trang poweroutage.us.

Vùng trung tây của Mỹ chứng kiến rét đậm, với nhiệt độ ngoài trời xuống âm 40 độ C. Nhiệt độ âm 38 độ C ở Rhinelander (Wisconsin) vào sáng 24.1 đánh dấu mức thấp nhất trong gần 30 năm qua. Nhiều thành phố như Dallas và Houston ở bang Texas, Philadelphia (bang Pennsylvania) và Memphis (bang Tennessee) ra thông báo cho học sinh nghỉ học ngày 26.1. Một số trường ĐH ở miền nam, trong đó có ĐH Bắc Carolina và cơ sở chính của ĐH Mississippi, cũng tạm ngưng hoạt động dạy và học trong ngày.

Xem bão mùa đông phủ tuyết giá lên nước Mỹ

Tình trạng khẩn cấp
Cơ quan Thời tiết quốc gia Mỹ (NWS) cảnh báo tuyết rơi dày tại nhiều nơi, mưa tuyết và mưa băng đang đe dọa gần 180 triệu người, tức hơn phân nửa dân số Mỹ. Những vùng bị ảnh hưởng kéo dài từ rặng núi Rocky ở miền nam đến New England thuộc đông bắc Mỹ. NWS cũng cảnh báo người dân cần chuẩn bị tinh thần cho nhiều ngày rét đậm kéo dài. "Băng và tuyết sẽ tan vô cùng chậm và sẽ không biến mất trong thời gian ngắn", AP dẫn lời nhà khí tượng học Allison Santorelli của NWS cho hay.

Tính đến ngày 24.1, Tổng thống Donald Trump đã thông qua các phương án ứng phó khẩn cấp cho ít nhất 12 tiểu bang. Theo AFP, ít nhất 20 tiểu bang và vùng thủ đô Washington D.C đã ban bố tình trạng khẩn cấp trong khi Bộ trưởng An ninh nội địa Kristi Noem yêu cầu người dân hạn chế ra đường. Cơ quan Quản lý tình trạng khẩn cấp liên bang (FEMA) đã sẵn sàng vật tư, nhân lực và các đội tìm kiếm, cứu hộ tại nhiều bang. Thống đốc bang New York Kathy Hochul khuyến cáo: "Chỉ cần 5 hoặc 6 phút bên ngoài cũng có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của bạn".

Chia sẻ với Thanh Niên, thạc sĩ Diệp Uyên ở TP.Conway (bang Arkansas) cho biết trường cô đang dạy là ĐH bang Louisiana ở TP.Baton Rouge đã thông báo chuyển sang dạy và học trực tuyến vào ngày 26.1 vì ảnh hưởng bão. Một số bạn bè người Việt của cô ở Texas chia sẻ mọi người đã chuẩn bị sẵn sàng đón bão và tránh không ra đường vào cuối tuần theo khuyến cáo của giới hữu trách.

Một người gốc Việt ở khu Queens của TP.New York cho Thanh Niên hay mọi người xung quanh cô đều đi chợ trữ đồ ăn và nhu yếu phẩm cho những ngày tới. Còn một học sinh người Việt ở bang New Jersey cho hay gia đình đã trữ sẵn thực phẩm trong 5 - 6 tủ lạnh lớn.

VietBF@sưu tập

Giá vàng lần đầu tiên vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce, tiếp tục đà tăng lịch sử khi nhà đầu tư ồ ạt tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và bất ổn tài chính gia tăng.

Giá vàng giao ngay ngày 26.1 đã tăng 0,85%, lên 5.024,95 USD/ounce, trong khi hợp đồng vàng tương lai giao tháng 2 tại Mỹ tăng 0,91%, lên 5.024,60 USD/ounce, theo Reuters.

Một số chuyên gia cho rằng việc giá vàng vượt mốc 6.000 USD/ounce chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhà phân tích độc lập Ross Norman nhận định: "Dự báo của chúng tôi cho năm 2026 là giá vàng có thể đạt đỉnh 6.400 USD/ounce và mức trung bình khoảng 5.375 USD/ounce".


Nhà đầu tư đổ xô mua vàng trong bối cảnh lo ngại về căng thẳng địa chính trị

ẢNH: REUTERS

Trong năm 2025, giá vàng đã tăng tới 64%, được hỗ trợ bởi chính sách tiền tệ nới lỏng của Mỹ, nhu cầu mua vào mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương - với việc Trung Quốc mua vàng tháng thứ 14 liên tiếp – cùng dòng vốn kỷ lục chảy vào các quỹ ETF.

Trên thị trường kim loại quý, giá bạc giao ngay tăng 1,85% lên 104,85 USD/ounce, sau khi lần đầu vượt mốc 100 USD/ounce hôm 23.1. Giá bạch kim giảm nhẹ 0,21% xuống 2.762,25 USD/ounce, trong khi palladium tăng 0,22% lên 2.014,50 USD/ounce.

Giới phân tích cho rằng đà tăng mạnh của bạc và vàng phản ánh kỳ vọng kéo dài về bất ổn địa chính trị và nguy cơ suy yếu của hệ thống tài chính toàn cầu trong thời gian tới.

Tâm lý "bán tháo tài sản Mỹ", bao gồm trái phiếu kho bạc và đồng USD, đang là động lực chính đẩy giá vàng và bạc đi lên. Niềm tin vào tài sản Mỹ suy giảm do căng thẳng giữa Washington và châu Âu liên quan Greenland, cùng áp lực liên tục của Tổng thống Donald Trump đối với Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).

Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tiếp tục phủ bóng lên thị trường. Tại châu Âu, Nga và Ukraine kết thúc ngày đàm phán thứ 2 do Mỹ làm trung gian tại Abu Dhabi (Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất) hôm 24.1 mà chưa đạt thỏa thuận, trong khi tình hình chiến sự vẫn leo thang.

Ở Bắc Mỹ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế 100% đối với Canada nếu Ottawa ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, động thái được cho là làm gia tăng rủi ro đối với triển vọng kinh tế toàn cầu.

VietBF@sưu tập

Los Angeles sẽ áp hạn mức tăng giá thuê nhà kể từ tháng sau, khiến nhiều chủ nhà phản đối, cho rằng điều này sẽ kìm hãm đầu tư.

Kể từ tháng 2, Los Angeles sẽ triển khai quy định chỉ cho phép tăng giá thuê nhà hàng năm 1-4%. Mức trần này giảm so với giới hạn 3-8% áp dụng cách đây 40 năm.

Với chính sách này, Los Angeles đi sâu hơn vào cuộc tranh luận trên toàn quốc, xoay quanh câu hỏi liệu kiểm soát giá có thực sự giúp người thuê nhà vượt qua áp lực chi phí, hay phản tác dụng khi kìm hãm dòng vốn đầu tư mới.

Giới chủ nhà và các nhà phát triển bất động sản ở Los Angeles phản đối thay đổi, cho rằng điều này khiến họ khó theo kịp chi phí leo thang và làm suy giảm sức hút đối với dòng vốn đầu tư mới. Trong khi đó, giới chức Los Angeles và các tổ chức xã hội ủng hộ người thuê nhà muốn siết trần giá thuê hơn nữa, nhằm ngăn tình trạng vô gia cư, trục xuất khỏi nơi ở.


Một khu căn hộ cho thuê ở Mid City West, Los Angeles. Ảnh: Equity Residential

Tình trạng thiếu nhà ở vốn kéo dài tại khu vực càng trở nên nghiêm trọng sau hai vụ cháy rừng năm ngoái, phá hủy nhiều khu dân cư ở hai phía đối diện của hạt Los Angeles.

"Vấn đề mà nước Mỹ, bang California và thành phố Los Angeles đang phải đối mặt là khả năng chi trả. Và cốt lõi của khả năng chi trả nằm ở giá nhà ở", Thị trưởng Karen Bass phát biểu trong họp báo khi ký ban hành sắc lệnh mới, mô tả đây là một bước tiến.

Giá thuê trung bình của các căn hộ thuộc diện kiểm soát giá tại Los Angeles hiện vào khoảng 1.800 USD mỗi tháng, trong khi các căn hộ theo giá thị trường có mức thuê khoảng 2.700 USD. Cả hai đều cao hơn mức trung bình toàn quốc, khoảng 1.750 USD.

Pride St. Clair, người sống trong căn hộ hai phòng ngủ từ năm 2013, cảm thấy nhẹ nhõm với quy định mới. Nhà thiết kế game này hiện chia sẻ khoản tiền thuê 1.900 USD mỗi tháng với một người khác. Anh vừa bị cho thôi việc hồi tháng 10/2025.

"Tôi sẽ không bao giờ hài lòng hẳn. Cuộc đấu tranh chưa bao giờ kết thúc", người đàn ông 38 tuổi nói. "Nhưng tôi vẫn coi đây là một chiến thắng".

Các quy định mới không áp dụng trên diện rộng. Các khu nhà ở xây sau thập niên 1970 và nhà ở đơn lập nằm ngoài phạm vi điều chỉnh. Chủ nhà vẫn được phép điều chỉnh theo giá thị trường khi có người thuê mới.

Dù vậy, khoảng 3/4 lượng nhà ở nhiều hộ của Los Angeles, tương đương khoảng 651.000 căn hộ, sẽ nằm trong phạm vi điều chỉnh. Ngay cả những chủ sở hữu căn hộ được miễn trừ cũng lo ngại rằng quy định mới sẽ khiến họ khó cạnh tranh hơn khi cho thuê với giá cao.

Greg Harris, nhà môi giới nhà ở nhiều hộ tại Los Angeles, cho biết các nhà đầu tư đã sớm né tránh thị trường này vì cho rằng môi trường quản lý ngày càng khắt khe.

Trong 8 tháng đầu năm, khu vực đô thị Los Angeles phê duyệt số lượng nhà ở mới chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với khu vực Austin, bang Texas, dù dân số lớn gấp 5 lần. Thị trưởng Bass cũng phản đối một đạo luật của bang nhằm tạo điều kiện xây dựng các khu căn hộ cao tầng gần các điểm trung chuyển giao thông, cho rằng luật cứng nhắc, làm suy giảm tiếng nói của cộng đồng địa phương.

Các chủ căn hộ, đặc biệt là những người sở hữu quy mô nhỏ, cho biết họ đang chịu áp lực lớn từ lãi suất tăng cao, lạm phát và chi phí bảo hiểm leo thang trong nhiều năm qua. Sắc lệnh mới cũng cấm tăng giá thuê do phát sinh thêm người ở, chẳng hạn trẻ sơ sinh hoặc cha mẹ cao tuổi sống cùng người thuê chính.

"Chúng tôi đang bị bào mòn từng chút một", Daniel Yukelson, lãnh đạo một hiệp hội chủ nhà tại Los Angeles, nói.

VietBF@sưu tập

Quan chức Mỹ nói rằng đặc vụ liên bang bị đe dọa trong vụ nổ súng ở Minneapolis, trong khi truyền thông và giới chức bang Minnesota bác thông tin.

Truyền thông Mỹ ngày 25/1 công bố một số video do người đi đường quay lại, cho thấy khoảnh khắc sĩ quan lực lượng Tuần tra Biên giới bắn chết Alex Pretti, 37 tuổi, sau cuộc giằng co kéo dài khoảng 30 giây tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota trước đó một ngày.

Hãng thông tấn AP nhận định "những video này dường như mâu thuẫn với tuyên bố của chính quyền Tổng thống Donald Trump rằng các đặc vụ đã khai hỏa để tự vệ khi Pretti tiến lại gần với một khẩu súng".

"Video cho thấy Pretti chỉ cầm điện thoại trong tay. Trong cuộc giằng co, một người hét lên ‘súng, súng’ và một sĩ quan dường như rút súng ngắn từ khu vực thắt lưng của Pretti rồi di chuyển ra xa. Một sĩ quan BP bắn phát đạn đầu tiên rồi nã thêm nhiều phát súng nữa sau khoảng thời gian ngắn", theo AP.

Kênh CNN cho biết tính đến chiều 25/1, không có video nào cho thấy Pretti tấn công các đặc vụ liên bang. Thay vào đó, người đàn ông này giơ điện thoại di động để quay video, tiến đến can thiệp khi đặc vụ xô ngã người phụ nữ và dường như chạm tay vào anh ta trong giây lát.

Pretti sau đó bị xịt hơi cay và quật ngã. Các sĩ quan khác cũng tham gia vật lộn, một người dường như đánh Pretti nhiều lần. Theo CNN, Pretti khi đó cầm điện thoại và không có gì trong tay còn lại.

Khi được hỏi về việc Pretti bị cáo buộc dùng súng đe dọa nhân viên tuần tra biên giới, giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Kash Patel không trả lời và cho biết sẽ chuyển câu hỏi cho "Bộ An ninh Nội địa Mỹ và các công tố viên, những người đang điều tra sự việc".

Thứ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche từ chối đưa ra bình luận khi được hỏi liệu Pretti có giơ súng hay không, thay vào đó nói rằng "cuộc điều tra đang được tiến hành".

Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem cho rằng Pretti đã tấn công các sĩ quan. Tư lệnh Lực lượng Hải quan và Biên phòng Gregory Bovino cáo buộc Pretti "muốn gây ra thiệt hại tối đa và tàn sát lực lượng hành pháp".

Ông Bovino cho biết sự việc xảy ra khi các sĩ quan truy đuổi một người đàn ông nhập cư trái phép và đang bị truy nã vì tội hành hung vợ. Những người biểu tình thường cố gắng phá rối hoạt động tương tự bằng cách huýt sáo, bấm còi inh ỏi và la hét.

Thống đốc bang Minnesota Tim Walz bày tỏ thấy vọng về cách mô tả của chính quyền liên bang trong vụ nổ súng tại Minneapolis. "Tôi đã xem các video từ nhiều góc độ. Thật kinh tởm", ông nói.

Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey cho biết đã xem một trong số những video ghi lại sự việc, nhấn mạnh bản thân đã chứng kiến cảnh "6 đặc vụ đánh đập một người dân rồi bắn chết anh ấy".


Alex Pretti. Ảnh: WSJ

Đây là vụ nổ súng chết người thứ hai trong tháng này liên quan đến các đặc vụ đang truy quét người nhập cư ở Minneapolis. Vụ đầu tiên xảy ra ngày 7/1 khi nhân viên Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) bắn chết Renee Nicole Good, công dân Mỹ 37 tuổi, trong cuộc chạm trán tại khu dân cư phía nam Minneapolis.

Bang Minnesota trở thành mối quan tâm lớn của chính quyền Trump kể từ tháng 12/2025, thời điểm Bộ An ninh Nội địa Mỹ triển khai chiến dịch truy quét người nhập cư quy mô lớn mang tên Metro Surge. Chiến dịch kéo dài nhiều tuần đã khiến hàng trăm người bị bắt, đồng thời làm bùng phát các vụ đụng độ giữa người biểu tình và đặc vụ liên bang.

Giới chức Minnesota đã kiện chính quyền ông Trump về chiến dịch trên, cho rằng tăng cường lực lượng hành pháp ở bang là động thái vi phạm hiến pháp và mang mục đích chính trị.

VietBF@sưu tập

Trang mạng Iran International trích dẫn nguồn tin cho hay Đại giáo chủ Ali Khamenei đã tự rút vào ẩn náu trong một boongke tại Tehran, trong bối cảnh Iran đang chuẩn bị đối phó với khả năng Mỹ sẽ mở cuộc tấn công quân sự.

Ali Khamenei. (Ảnh: IRNA)

Theo trang tin Iran International có liên hệ với phe đối lập, đại giáo chủ Iran Ali Khamenei đã nhanh chóng rút vào ẩn náu trong một boongke tại Tehran, giữa lúc nước này chuẩn bị đối phó với khả năng sẽ bị Mỹ tấn công, khi sự căng thẳng đã leo thang với những cuộc trấn áp biểu tình đẫm máu gây ra hàng ngàn cái chết hồi đầu tháng này.

Iran International trích dẫn nguồn thông tin thông thạo cho biết, ông Khamenei đã xuống hầm trú ẩn sau khi cgiới chức cao cấp cho rằng nguy cơ xảy ra một cuộc tấn công tiềm tàng của Mỹ đang có chiều hướng gia tăng, trong lúc Washington cho điều động thêm các chiến hạm và cả hàng không mẩu hạm đáng kể đi đến khu vực này.

Theo nguồn tin, boongke của đại giáo chủ Iran được gia công vững chắc và có hệ thống đường hầm thông suốt với nhau.

Trong thời gian này, người con trai thứ ba của ông, Masoud Khamenei được cho là sẽ tiếp quản nhiệm vụ điều hành công việc thường nhật tại văn phòng của cha mình và đóng vai trò là đầu mối liên lạc chính với giới đứng dầu chính phủ Iran.

Tháng Giêng năm 1974, giữa vùng biển Hoàng Sa đầy sóng gió, Hải quân Việt Nam Cộng Hòa bước vào một trận chiến mà họ biết trước là bất lợi. Không ồn ào, không tuyên bố hùng hồn, những con tàu rời bến với một ý thức rất giản dị: biển đó là của mình, và người lính thì không có quyền quay lưng. Giữa khói lửa và tiếng đạn xé sóng, họ chiến đấu trong cô độc, khi hậu phương rối ren, khi thế giới im lặng, và khi số phận đất nước đã chao nghiêng.


Họ ra đi trong lặng lẽ, mang theo lá cờ vàng và một niềm tin mộc mạc của người lính thời chinh chiến, họ đã ở lại với biển, không kịp để lại tên tuổi, không kịp một lời từ biệt. Sau chiến tranh, họ không được gọi đúng tên, không được tưởng niệm đúng nghĩa, và có lúc gần như bị xóa khỏi ký ức chính thức.


Nhưng với người Việt tị nạn cộng sản, Hoàng Sa vẫn ở đó ,như một vết thương chưa khép, như một lời nhắc nhở rằng chủ quyền không phải là khái niệm trừu tượng, mà là máu xương của những người đã vị quốc vong thân.


Hôm nay nhắc lại Hoàng Sa là để giữ cho lịch sử không bị vùi lấp, để thấy rằng “ Ta Còn Sống Đây “ và để thế hệ sau hiểu rằng: có những người đã mất nước, mất quê hương, nhưng chưa bao giờ mất lòng yêu nước.
Xin nghiêng mình trước anh linh những người đã lấy thân mình làm cột mốc chủ quyền giữa biển Đông
1. Trần Văn Ba – Trung sĩ Cơ khí (HQ-10)
2. Phạm Văn Ba – Hạ sĩ Cơ khí (HQ-10)
3. Vũ Văn Bang – Hải quân đại úy (HQ-10)
4. Trần Văn Bảy – Hạ sĩ Cơ khí (HQ-10)
5. Châu – Thượng sĩ nhất Quản nội trưởng Trọng pháo (HQ-10)
6. Phan Tiến Chung – Trung sĩ nhất Vô tuyến (HQ-10)
7. Nguyễn Xuân Cường – Hạ sĩ Giám lộ (HQ-10)
8. Trần Văn Cường – Hạ sĩ Điện khí (HQ-10)
9. Trần Văn Đảm – Trung sĩ Bí thư (HQ-10)
10. Nguyễn Thành Danh – Hạ sĩ nhất Vận chuyển (HQ-4)
11. Trương Hồng Đào – Hạ sĩ Vận chuyển (HQ-10)
12. Trần Văn Định – Hạ sĩ nhất Đoàn viên (HQ-10)
13. Lê Văn Đơn – Trung úy Người nhái (Người nhái)
14. Nguyễn Văn Đông – Hạ sĩ Cơ khí (HQ-10)
15. Phạm Văn Đông – Hải quân trung úy (HQ-10)
16. Nguyễn Văn Đồng – Hải quân trung úy (HQ-5)
17. Đức – Trung sĩ Trọng pháo (HQ-10)
18. Nguyễn Văn Đức – Thủy thủ nhất Trọng pháo (HQ-10)
19. Lê Anh Dũng – Trung sĩ Thám xuất (HQ-10)
20. Nguyễn Văn Duyên – Hạ sĩ Quản kho (HQ-16)
21. Nguyễn Phú Hảo – Thượng sĩ Điện tử (truy phong Chuẩn úy) (HQ-5)
22. Nguyễn Ngọc Hòa – Hạ sĩ Điện khí (HQ-10)
23. Nguyễn Văn Hoàng – Hạ sĩ Giám lộ (HQ-10) (nhỏ tuổi nhất)
24. Vũ Đình Huân – Hải quân trung úy Cơ khí (HQ-10)
25. Phan Văn Hùng – Hạ sĩ Trọng pháo (HQ-10)
26. Võ Thế Kiệt – Thượng sĩ nhất Điện khí (HQ-10)
27. Hoàng Ngọc Lễ – Thượng sĩ Vận chuyển (HQ-10) (cao tuổi nhất)
28. Phạm Văn Lèo – Thủy thủ nhất Thám xuất (HQ-10)
29. Phan Tấn Liêng – Thượng sĩ nhất Cơ khí (HQ-10)
30. Nguyễn Văn Lợi – Hạ sĩ Trọng pháo (HQ-10)
31. Dương Văn Lợi – Thủy thủ nhất Cơ khí (HQ-10)
32. Đỗ Văn Long – Hạ sĩ Người nhái (Người nhái)
33. Lai Viết Luận – Trung sĩ Điện khí (HQ-10)
34. Đinh Hoàng Mai – Hạ sĩ nhất Cơ khí (HQ-10)
35. Nguyễn Quang Mến – Hạ sĩ nhất Trọng pháo (HQ-10)
36. Trần Văn Mộng – Hạ sĩ nhất Cơ khí (HQ-10)
37. Nam – Trung sĩ Trọng pháo (HQ-10)
38. Nguyễn Văn Nghĩa – Thủy thủ nhất Trọng pháo (HQ-10)
39. Ngô Văn Ơn – Trung sĩ Giám lộ (HQ-10)
40. Nguyễn Văn Phương – Hạ sĩ Phòng tai (HQ-10)
41. Nguyễn Hữu Phương – Thủy thủ nhất Phòng tai (HQ-10)
42. Nguyễn Đình Quang – Thượng sĩ nhất Trọng pháo (HQ-5)
43. Lý Phùng Quy – Thủy thủ nhất Trọng pháo (HQ-10)
44. Phạm Văn Quý – Trung sĩ Cơ khí (HQ-10)
45. Huỳnh Kim Sang – Trung sĩ Trọng pháo (HQ-10)
46. Ngô Sáu – Hạ sĩ nhất Vận chuyển (HQ-10)
47. Nguyễn Tấn Sĩ – Trung sĩ Cơ khí (HQ-10)
48. Thi Văn Sinh – Thủy thủ Trọng pháo (HQ-10)
49. Ngô Tấn Sơn – Trung sĩ Vận chuyển (HQ-10)
50. Lê Văn Tây – Hạ sĩ nhất Vận chuyển (HQ-10)
51. Ngụy Văn Thà – Hải quân thiếu tá, Hạm trưởng (truy phong Trung tá) (HQ-10)
52. Huỳnh Duy Thạch – Hải quân đại úy Hàng hải-Thương thuyền (HQ-10)
53. Nguyễn Văn Thân – Hạ sĩ Trọng pháo (HQ-10)
54. Thanh – Thủy thủ Điện tử (HQ-10)
55. Ngô Chí Thành – Hải quân trung úy (HQ-10)
56. Trần Văn Thêm – Hạ sĩ Phòng tai (HQ-10)
57. Phan Văn Thép – Hạ sĩ Phòng tai (HQ-10)
58. Lương Thanh Thú – Hạ sĩ nhất Vận chuyển (HQ-10)
59. Thọ – Thượng sĩ Điện tử (HQ-10)
60. Phạm Văn Thu – Thủy thủ nhất Vô tuyến (HQ-10)
61. Đinh Văn Thục – Thủy thủ nhất Điện tử (HQ-10)
62. Vương Thương – Trung sĩ Giám lộ (HQ-10)
63. Nguyễn Văn Tiến – Thủy thủ (?) Người nhái (Người nhái)
64. Nguyễn Thành Trí – Hải quân thiếu tá, Hạm phó (HQ-10)
65. Nguyễn Thành Trọng – Trung sĩ Trọng pháo (HQ-10)
66. Huỳnh Công Trứ – Hạ sĩ Vận chuyển (HQ-10)
67. Đinh Hữu Từ – Thượng sĩ Người nhái (Người nhái)
68. Nguyễn Văn Tuân – Trung sĩ Quản kho (HQ-10)
69. Châu Túy Tuấn – Thủy thủ nhất Cơ khí (HQ-10)
70. Nguyễn Văn Vượng – Biệt hải (HQ-4)
71. Nguyễn Phúc Xá – Hải quân trung úy (HQ-10)
72. Nguyễn Vĩnh Xuân – Trung sĩ Trọng pháo (HQ-10)
73. Nguyễn Quang Xuân – Trung sĩ Điện tử (HQ-10)
74. Xuân – Trung sĩ Điện khí (HQ-16)
(75. Trung sĩ Phạm Ngọc Đa – được một số nguồn gia đình ghi nhận như tử sĩ bổ sung sau trận chiến)


Tháng Giêng năm 1974, giữa vùng biển Hoàng Sa đầy gió dữ, Hải quân Việt Nam Cộng Hòa bước vào một trận chiến mà ai cũng hiểu: bất lợi, đơn độc và gần như không có “đường lui” trên bàn cờ quốc tế. Nhưng người lính, khi đứng trước chủ quyền, thường không tính bằng cơ hội. Họ tính bằng lương tâm.

Những con tàu rời bến không mang theo diễn văn, không mang theo tiếng kèn chiến thắng. Chỉ có một ý thức giản dị đến nhói lòng: biển đó là của mình, và nếu quay lưng, lịch sử sẽ quay lưng với chính mình.

Khi hậu phương rối ren, khi thế giới im lặng, họ vẫn bám biển
Trong khói lửa, tiếng đạn xé gió và những mệnh lệnh ngắn gọn như lưỡi dao, họ chiến đấu giữa một khoảng trống mênh mông: trống đồng minh, trống sự nâng đỡ, trống cả những lời hứa “công lý quốc tế”. Có những khoảnh khắc người ta không còn nghe được tiếng đất liền. Chỉ còn tiếng biển và tiếng tim mình.

Và rồi có những người đã ở lại với biển. Họ không kịp để lại tên tuổi cho hậu thế, không kịp một lời từ biệt. Có người vừa mới hôm qua còn là một chàng trai, hôm nay đã thành “cột mốc” giữa đại dương — không bằng đá, mà bằng thân xác và lời thề.

Nỗi đau lớn nhất: Hy sinh rồi… bị gọi sai tên, hoặc không được gọi tên
Sau chiến tranh, điều cay đắng không chỉ nằm ở mất mát. Cay đắng còn nằm ở chỗ nhiều hy sinh không được tưởng niệm đúng nghĩa, nhiều số phận bị đẩy ra lề ký ức, có lúc như bị xóa khỏi “lịch sử chính thức”.

Nhưng lịch sử không chỉ nằm trong sách giáo khoa. Lịch sử còn nằm trong lòng người. Và với người Việt tị nạn cộng sản, Hoàng Sa vẫn ở đó như một vết thương chưa khép, như một lời nhắc rằng chủ quyền không phải khái niệm trừu tượng. Chủ quyền có gương mặt. Có tuổi đời. Có gia đình. Có những chiếc ghế trống suốt một đời chờ.

“Ta Còn Sống Đây” – câu nói của người mất nước nhưng chưa từng mất lòng yêu nước
Bởi vậy, mỗi lần cộng đồng dựng lại một bàn hương án, treo lá cờ vàng, nhắc tên Hoàng Sa, đó không chỉ là tưởng niệm. Đó là một hành vi giữ lửa. Giữ cho sự hy sinh không bị chìm như xác tàu dưới đáy nước. Giữ cho thế hệ sau hiểu rằng: có những người đã mất quê hương, nhưng chưa bao giờ mất phương hướng.

“Ta Còn Sống Đây” không phải để khoe mình còn tồn tại. Mà là để nói với lịch sử rằng: chúng ta còn nhớ. Còn biết ơn. Còn đau. Và còn đòi lại sự công bằng cho những người đã nằm xuống.












Xin nghiêng mình trước anh linh Hoàng Sa
Hôm nay nhắc lại Hoàng Sa 1974 là để lịch sử không bị vùi lấp dưới những lớp bụi thuận tiện. Là để mỗi người Việt, dù ở đâu, cũng hiểu rằng có một phần thân thể Tổ quốc đang nằm ngoài khơi, và đã có những người lấy chính mình làm dấu mốc chủ quyền giữa biển Đông.

Xin thắp một nén hương lòng cho các chiến sĩ Hải quân Việt Nam Cộng Hòa đã vị quốc vong thân.
Xin nghiêng mình trước anh linh những người lính đã chọn ở lại với biển — để đất liền còn có ngày được nhắc lại hai chữ “quê hương” bằng một giọng không hổ thẹn.

Trong ký ức công chúng, họ Ngô Đình thường được nhắc bằng những tên tuổi ở tuyến đầu của chính trường và biến động quốc gia. Nhưng ở phía sau những trang sử nhiều tiếng động ấy, có một người phụ nữ sống lặng lẽ, bền bỉ, gần như “ẩn danh” trước đám đông: bà Ngô Đình Thị Hiệp (1903-2005) – em gái Tổng thống Ngô Đình Diệm, thân mẫu của Đức Hồng Y Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận (1928-2002).

Năm 2025 đánh dấu 20 năm ngày bà qua đời. Một đời người 102 năm, dài như một thế kỷ đi qua, vừa đủ để chứng kiến những thăng trầm của gia đình, của đất nước, và cả những bước ngoặt lớn trong lịch sử Giáo Hội Công Giáo Việt Nam.

Ngày nhận tin buồn: một chuyến đi về “nhà Cha” sau 102 năm
Ngày 27/01/2005, khi người ta còn đang theo dõi tin tức về lễ mai táng cô Anna Hàm Tiếu – bào muội của Đức Hồng Y Nguyễn Văn Thuận – thì tin khác đến như một nhát lặng: Cụ cố Elisabeth Nguyễn Văn Ấm, nhũ danh Ngô Đình Thị Hiệp, cũng vừa được Chúa gọi về. Bà khép lại cuộc lữ hành hơn trăm năm ở tuổi 102, tại Sydney, Úc.

Trong tâm thức những ai kính mến, đó không chỉ là một tang sự. Đó là một chương cuối của một “chứng nhân thế kỷ” – người đã đi qua gần trọn thế kỷ 20, mang theo trong tim những mất mát quá lớn, nhưng vẫn giữ được tiếng Fiat – Xin Vâng đến tận cuối đời.

Gốc rễ gia phong: một dòng tộc kiên trung với Đức Tin
Bà sinh ngày 05/5/1903 tại làng Đại Phong, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình vọng tộc Công Giáo nhiều đời, từng chịu “hy sinh trong thời kỳ bắt đạo”, từng “lưu đày”, từng “cầm tù vì Chúa”. Đó là một nền nếp không chỉ tạo ra những con người “có chữ”, mà còn tạo ra những con người “có xương sống”.

Thân phụ bà là ông Ngô Đình Khả, quan phụ chính đại thần nổi tiếng thanh liêm, cương trực dưới triều vua Thành Thái, từng chống lại mưu đồ đày vua của Pháp, để dân gian Huế truyền câu:
“Đày vua không Khả, đào mả không Bài.”

Vì công việc triều đình, gia đình từ Quảng Bình vào định cư tại Phủ Cam – Huế. Bà Hiệp có các anh chị em mà lịch sử sau này ai cũng ít nhiều nghe tên: ông Ngô Đình Khôi, Đức Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục, ông Ngô Đình Diệm, bà Ngô Đình Thị Giao, bà Ngô Đình Thị Hoàng, cùng các em trai Ngô Đình Nhu, Ngô Đình Luyện, Ngô Đình Cẩn.

Một thục nữ Huế và con đường làm mẹ
Trong gia phong nền nếp, bà Hiệp lớn lên như mẫu hình thục nữ đoan trang: siêng năng kinh nguyện, dự thánh lễ, và đặc biệt chăm lo việc bác ái. Đến tuổi thành hôn, bà kết duyên với Tađêô Nguyễn Văn Ấm, một người mực thước, cần cù, cũng xuất thân từ truyền thống Công Giáo kính Chúa yêu người. Từ đó, bà được biết như bà Elisabeth Nguyễn Văn Ấm.

Hai ông bà có 8 người con. Và trong số ấy, có một người con trai sau này trở thành niềm tự hào lớn của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam: Nguyễn Văn Thuận, sinh ngày 17/4/1928 tại Phủ Cam, Huế.

“Tu là cõi phúc”: người mẹ nhìn con khác với thói đời
Người đời nhìn cậu bé Thuận thông minh, sáng sủa, trí nhớ sắc sảo, thường nghĩ theo lối “con quan lại làm quan”. Nhưng bà mẹ lại nghĩ khác: “tu mới là cõi phúc.”

Bà dạy các con trước hết là sống đạo: trên là thờ phượng Chúa, dưới là thương người. Bà kể chuyện Kinh Thánh, chuyện các thánh tử đạo Việt Nam, chuyện tổ tiên… để từng đứa con thấm một thứ “đạo đức có xương” – đạo đức không chỉ ở lời kinh, mà ở bản lĩnh.

Khi Nguyễn Văn Thuận xin vào Tiểu Chủng Viện An Ninh, bà không ngăn cản. Trái lại, bà thầm cảm tạ, rồi tự tay chuẩn bị những thứ nhỏ nhất cho con: khăn tay, áo quần, giày dép… và cầu xin con “bền đỗ trong ơn kêu gọi”.

Điệp khúc của một đời mẹ: “Cầu cho con làm bổn phận đẹp lòng Chúa”
Ngày 11/6/1953, Thầy phó tế Nguyễn Văn Thuận thụ phong linh mục. Với bà mẹ, được làm linh mục đã khó, làm linh mục “đẹp lòng Chúa” còn khó hơn. Từ đó, lời cầu nguyện của bà như một điệp khúc: “Cầu cho con biết làm bổn phận đẹp lòng Chúa.”

Năm 2001, khi Đức Hồng Y Nguyễn Văn Thuận kể lại, ngài nói mẹ mình đã trả lời thẳng khi được hỏi có muốn con làm Hồng Y không. Bà đáp: “Con không muốn… Khi con cho con của con vào chủng viện, con chỉ cầu xin Chúa cho con của con làm linh mục để tế lễ Chúa là con vui lòng rồi. Còn đã đi tu làm linh mục thì đâu phải ham muốn chức quyền danh vọng.”

Cũng chính bà, khi con hỏi mẹ cầu nguyện cho con điều gì, bà chỉ nói một câu: “Cầu cho con biết làm bổn phận đẹp lòng Chúa.”
Những chữ đơn sơ ấy, nhưng sâu như giếng: nó định nghĩa lại thước đo thành công – không phải chức vị, mà là trung tín.

Bão tố 1975: trực giác người mẹ và 13 năm không xét xử
Năm 1967, cha Nguyễn Văn Thuận được tấn phong Giám Mục Nha Trang. Bà mẹ hiểu trách nhiệm “nặng hơn, rộng hơn”, nên cầu nguyện nhiều hơn: vẫn là bổn phận, vẫn là “đẹp lòng Chúa”.

Rồi 1975 đến. Trong những ngày đất nước chuyển động dữ dội, cha mẹ bà được bảo lãnh di tản sang Úc chỉ 5 ngày trước biến cố 30/4. Còn Đức Tổng Giám Mục phó Sài Gòn (được bổ nhiệm trước đó một tháng, 23/4/1975) chọn ở lại.

Những cái chết bi thương của các anh em trong gia đình – Ngô Đình Khôi, Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu, Ngô Đình Cẩn – vẫn là vết đè nặng. Người mẹ linh cảm tai họa sẽ đến với con. Và điều phải đến đã đến: ngày 15/8/1975, Đức Tổng Giám Mục Nguyễn Văn Thuận bị bắt, bị giam 13 năm không xét xử.

Đó là quãng thời gian mà chỉ ai từng “có con trong lao lý” mới hiểu: một đời sống treo lơ lửng trên chữ “không biết”. Trong tình cảnh ấy, bà chỉ còn biết cầu nguyện và phó thác.

Khi ngài được phóng thích ngày 21/11/1988, rồi đến 21/9/1991 bị trục xuất khỏi Việt Nam, người ta mới thấy một hướng rẽ khác của định mệnh: từ đau khổ, ngài bước vào sứ vụ rộng lớn hơn trong Giáo Triều Roma, và trở thành một chứng từ mạnh mẽ về sức sống của Giáo Hội Việt Nam.

Người mẹ chứng nhân thế kỷ: mạnh mẽ, khiêm nhường, và tha thứ
Có người từng muốn viết một tác phẩm tiếng Anh về bà, với tựa đề gợi hình: “NGO DINH THI HIEP OR A LIFETIME IN THE EYE OF THE STORM” – Một đời trong mắt bão. Quả đúng như thế: bão lịch sử và bão gia đình đi qua bà, nhưng bà không sống để “kể công”. Bà sống ẩn dật, khiêm nhường, và bền gan.

Trong lời đề tặng của Đức Hồng Y Nguyễn Văn Thuận, hình ảnh người mẹ hiện lên không phải như một huyền thoại, mà như một ngọn đèn: dạy con từ trong bụng mẹ, kể Kinh Thánh mỗi tối, kể chuyện các thánh tử đạo, dạy yêu Tổ Quốc, giới thiệu gương thánh thiện… và đặc biệt là sức mạnh tha thứ: bà chôn táng những người thân bị thảm sát, rồi vẫn có thể tha thứ và tiếp đón những kẻ “phản bội” như thể không có gì xảy ra.

Đến ngày 16/9/2002, Đức Hồng Y qua đời, một “Thánh Giá nữa” đặt lên vai người mẹ đã mỏi. Nhưng bà vẫn đứng trong tư thế sẵn sàng: Fiat – Xin Vâng.

Một nén nhang lòng: 20 năm nhìn lại, để hiểu một “đời mẹ” Việt Nam
Nhắc lại bà Ngô Đình Thị Hiệp không phải để khơi lại tranh luận của thời cuộc. Mà để nhìn thấy một mẫu số bền bỉ của người mẹ Việt Nam: nuôi con bằng đức tin, dạy con bằng gương sống, và đo cuộc đời bằng chữ “bổn phận”.

Bà không cần xuất hiện nơi sân khấu. Nhưng chính sự lặng lẽ của bà lại là cái nền để một người con bước qua tù đày, bước qua lưu vong, bước vào lịch sử Giáo Hội với tư cách “chứng nhân hy vọng”.

Năm 2025 – 20 năm bà đi xa – có lẽ là một dịp để cúi đầu, và cầu nguyện: xin cho linh hồn Elisabeth Ngô Đình Thị Hiệp sớm hưởng nhan Thánh Chúa, và xin cho những điều bà để lại… vẫn còn kịp soi đường cho những thế hệ sau.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố hôm thứ Bảy rằng ông có thể áp thuế 100% lên hàng nhập khẩu từ Canada nếu Ottawa ký một “thỏa thuận thương mại” với Trung Quốc. Ông nhắm thẳng vào điều mà ông gọi là nguy cơ Canada trở thành “Drop Off Port” – một bến thả hàng để Trung Quốc đưa hàng hóa vòng qua Canada rồi tràn vào thị trường Mỹ.

Trump viết trên mạng xã hội của mình rằng nếu Thủ tướng Mark Carney nghĩ có thể làm vậy thì “đã lầm to”, và còn dùng những câu chữ nặng nề kiểu cảnh báo tận thế: Trung Quốc sẽ “nuốt chửng” Canada, phá hủy doanh nghiệp, cấu trúc xã hội và cách sống của người Canada. Rồi ông chốt thêm: thế giới không cần Trung Quốc “tiếp quản” Canada – “điều đó sẽ không xảy ra”.

Điểm làm không khí nóng thêm: Trump lại gọi Carney là “governor”, cách nói mỉa mai từng dùng với Justin Trudeau, gợi lại câu chuyện ông thường đùa (hoặc dọa) Canada thành “tiểu bang thứ 51” của Mỹ.

Từ “cứ ký với Trung Quốc đi” đến “đánh thuế 100%”: cú quay đầu gây choáng
Điều khiến Ottawa khó nuốt là đây không phải lập trường nhất quán. Trước đó, ngày 16/1, Trump từng nói với phóng viên rằng Carney ký thỏa thuận với Trung Quốc cũng “là điều tốt”, thậm chí còn bảo: nếu làm được thì “cứ làm”.

Nhưng chỉ ít lâu sau, giọng điệu chuyển sang tối hậu thư. Cùng một câu chuyện, hai thái cực: hôm qua khuyến khích, hôm nay dằn mặt. Chính kiểu “đổi làn không xi-nhan” này khiến thị trường và đồng minh luôn ở trạng thái… canh chừng.

Ngòi nổ: Carney gặp Tập Cận Bình, lập “đối tác chiến lược mới”, nới cửa EV Trung Quốc
Trump tung tối hậu thư trong bối cảnh Carney vừa có chuyến gặp Chủ tịch Tập Cận Bình “trên sân nhà” của Bắc Kinh và hai bên hình thành một “đối tác chiến lược mới”.

Theo các thông tin được nêu, Canada đã giảm bớt rào thuế đối với xe điện Trung Quốc, đồng thời mở hạn ngạch tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm vào thị trường Canada. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc được kỳ vọng sẽ giảm bớt rào thuế đối với một số mặt hàng Canada như hạt cải dầu (canola), tôm hùm và đậu trong năm nay.

Vấn đề là: thế nào mới được gọi là “deal” đủ để kích hoạt mức thuế 100% mà Trump đe dọa? Chưa ai trả lời rõ. Và Nhà Trắng cũng không phản hồi ngay khi được hỏi.

Canada phản pháo: “Không theo đuổi FTA với Trung Quốc”
Bộ trưởng Tài chính Canada Dominic LeBlanc lên tiếng trấn an rằng Canada và Mỹ vẫn có “quan hệ đối tác đáng kể” về kinh tế và an ninh, và Ottawa sẽ tiếp tục bảo đảm tương lai quan hệ này có lợi cho người lao động, doanh nghiệp hai bên biên giới.

LeBlanc nhấn mạnh: không có chuyện Canada theo đuổi một hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc. Theo ông, cái đạt được chỉ là “giải quyết một số vấn đề thuế quan quan trọng” – tức xử lý các nút thắt, không phải mở toang cánh cửa.

Davos và câu nói “nếu không ngồi ở bàn, bạn sẽ nằm trên thực đơn”
Đe dọa của Trump đến ngay sau khi Carney vạch “lối đi” cho Canada trong một bài phát biểu (không nêu tên Mỹ) nhưng nói rõ hiện tượng các nước mạnh đang dùng hội nhập kinh tế như vũ khí, dùng thuế quan như đòn bẩy, biến chuỗi cung ứng thành điểm yếu để khai thác.

Carney mô tả tình hình như một “vết nứt toàn cầu”, không phải chuyển tiếp, và nhấn mạnh các “cường quốc tầm trung” phải đứng cùng nhau: “Nếu không có mặt ở bàn đàm phán, thì bạn sẽ nằm trên thực đơn.”

Một chuyên gia thương mại quốc tế tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nhận xét Trump có vẻ “xả giận” lên Carney, như thể đang tìm mục tiêu mới để đe dọa sau màn thuế quan liên quan Greenland: không đạt thứ mình muốn thì… chuyển sang dọa người khác.

USMCA: cánh cửa pháp lý cho đòn đánh, nhưng cũng là bãi mìn cho chính nước Mỹ
Tác động của mức thuế 100% – nếu xảy ra – vẫn mù mờ. Lý do: hàng hóa Canada đáp ứng quy chuẩn của hiệp định USMCA (Mỹ–Mexico–Canada ) trước nay được miễn khỏi một số đợt áp thuế khác.

Tuy nhiên, theo phân tích, USMCA cho phép các nước chấm dứt hiệp định nếu một bên ký thương mại tự do với một “nền kinh tế phi thị trường” như Trung Quốc. Nhưng nếu Trump cáo buộc Canada “vi phạm” USMCA vì các sắp xếp mới với Trung Quốc, thì điều đó cũng có thể khiến chính các thỏa thuận hàng hóa của Mỹ với Trung Quốc bị soi ngược lại.

Nói cách khác: dùng USMCA làm gậy có thể khiến Mỹ tự đập vào chân mình.

Canada đã “đau” vì thuế ngành: ô tô, thép, nhôm, gỗ, năng lượng…
Những mức thuế theo ngành mà Trump áp lên ô tô, thép, nhôm, gỗ và năng lượng – vốn là các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Canada sang Mỹ – đã khiến Canada chịu sức ép nặng. Có thời điểm, tỷ lệ thất nghiệp Canada lên mức cao nhất trong chín năm.

Một chuyên gia của Tax Foundation cho rằng các đe dọa thuế quan trước đó đã “vi phạm” tinh thần hiệp định thương mại. Và nếu Trump thật sự áp thuế 100%, Mỹ sẽ áp hạn chế thương mại với Canada khắc nghiệt hơn cả với Trung Quốc – một nghịch lý khó giải thích bằng kinh tế thuần túy.

Đòn thuế cũng bật ngược sang Mỹ: tẩy chay, du lịch giảm, rượu Mỹ “lao dốc” ở Canada
Cuộc đấu thuế không chỉ làm đau bên kia biên giới. Nó cũng phản lực vào Mỹ.

Thống kê cho thấy lượng người Canada đi Mỹ bằng đường bộ giảm 31% tính đến hết tháng 9. Xuất khẩu rượu mạnh của Mỹ sang Canada được ghi nhận giảm 85% trong quý II. Thuế quan, vì vậy, không chỉ là con số trên giấy; nó là hành vi tiêu dùng đổi hướng, là dòng tiền đổi dòng.

Và vì Trump nhiều lần dọa rồi rút, giới đầu tư thậm chí đặt biệt danh “TACO” – ám chỉ kiểu “dọa dữ rồi… chùn”.

Tòa Tối cao và “quyền khẩn cấp”: liệu Trump có thể dùng IEEPA để đánh thuế?
Một biến số lớn nằm ở pháp lý. Tòa Tối cao Mỹ được kỳ vọng sẽ sớm phán quyết về việc Trump có thể dùng quyền khẩn cấp theo IEEPA để áp thuế hay không. Các thẩm phán được mô tả là tỏ ra hoài nghi, vì đạo luật này không nhắc đến thuế quan.

Nếu phán quyết siết lại quyền áp thuế theo “cửa khẩn cấp”, những lời đe dọa kiểu 100% có thể bị hạn chế công cụ thực thi. Nhưng ngay cả khi chưa thi hành, chỉ riêng lời đe dọa cũng đủ tạo sóng.

Phố Wall dưới “roi thuế”: năm đầu nhiệm kỳ hai của Trump, tăng nhưng là cú tăng yếu nhất 20 năm
Trong năm đầu Trump trở lại Nhà Trắng, chứng khoán Mỹ vẫn tăng: S&P 500 tăng 13,3% từ ngày nhậm chức đến 20/1/2026. Nghe qua là “khá ổn”. Nhưng đặt cạnh lịch sử, đó lại là khởi đầu yếu nhất của một nhiệm kỳ mới kể từ 2005.

Năm đầu nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, S&P 500 tăng 24,1%. Năm vừa rồi, chỉ số lập 39 đỉnh kỷ lục, trong khi năm 2017 có 62.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở doanh nghiệp hay lãi suất, mà nằm ở thứ các nhà đầu tư ghét nhất: policy whiplash – chính sách quật qua quật lại. Tháng 4, thị trường từng trượt sát bờ “bear market” vì bất định thuế quan, rồi bật mạnh khi Trump giảm giọng và lùi các đe dọa nặng nhất. Chỉ báo sợ hãi VIX có lúc vượt 50, mức hiếm thấy kể từ thời đại dịch.

Trong nền, AI tiếp tục thổi lửa cho chu kỳ tăng; kỳ vọng Fed cắt lãi; lợi nhuận doanh nghiệp còn khỏe; và Trump ký đạo luật kích thích “One Big Beautiful Bill Act” – thứ được nhìn như một cú bơm ngắn hạn giúp thị trường chạy nóng.

Nhưng chính vì “có thể đổi trong một khoảnh khắc”, giới quản lý tài sản nhấn mạnh một chữ: kỷ luật. Khi thị trường tốt hoặc khi thị trường sợ, điều dễ nhất là rời bỏ nguyên tắc. Và đó thường là lúc nhà đầu tư trả giá.

Khi lời đe dọa trở thành chính sách: Canada là mục tiêu, nhưng niềm tin mới là thứ bị bào mòn
Tối hậu thư 100% với Canada – dù có thành hiện thực hay lại trở thành một màn “dọa để mặc cả” – vẫn cho thấy một điều: thương mại đang bị dùng như vũ khí ngắn hạn, còn thị trường thì phải sống chung với rủi ro dài hạn.

Ở Davos, Trump từng nói “Canada sống nhờ Mỹ”. Carney đáp: “Canada không sống nhờ Mỹ. Canada thịnh vượng vì chúng tôi là người Canada.” Hai câu nói như hai tấm gương dựng đối diện: một bên coi quan hệ là đòn bẩy, một bên coi quan hệ là bản sắc.

Và giữa hai tấm gương đó, thuế quan không chỉ là hàng rào. Nó là một vết rạn – nơi đồng minh có thể thành đối thủ chỉ sau một bài đăng.