Một ngày sau khi Venezuela rơi vào cơn chấn động vì vụ bắt giữ Nicolás Maduro và những lời tuyên bố kiểu “Mỹ sẽ điều hành”, Tổng thống Donald Trump không dừng lại ở bán cầu Tây. Ông quay đầu về phía Bắc Đại Tây Dương, nhìn thẳng vào một hòn đảo phủ băng—nhưng ấm nóng bởi địa chiến lược: Greenland.
“Chúng tôi cần Greenland” – và lời giải thích bằng… tàu Nga, tàu Trung Quốc
Trong lúc trả lời báo chí, Trump lặp lại mong muốn giành Greenland, nói thẳng: “Chúng tôi cần Greenland… nó cực kỳ chiến lược lúc này.” Ông mô tả vùng biển quanh Greenland “đầy tàu Nga và tàu Trung Quốc”, rồi kết luận: Mỹ cần Greenland vì an ninh quốc gia, và “Đan Mạch sẽ không thể làm được việc đó.”
Trump còn đẩy câu chuyện đi xa hơn khi khẳng định “Liên minh châu Âu cũng cần chúng ta có nó, và họ biết điều đó.” Trước đó, ông cũng nói với một tờ báo Mỹ rằng việc sở hữu Greenland là cần thiết cho phòng thủ: “Chúng ta cần Greenland, chắc chắn, cần cho quốc phòng.”
Đổ thêm dầu vào lửa, một nhân vật thân cận phe Trump đăng hình bản đồ Greenland phủ lá cờ Mỹ kèm một chữ ngắn gọn như lời hẹn: “SOON”.
Copenhagen đáp trả: “Hoàn toàn vô nghĩa… Mỹ không có quyền”
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen phản ứng dứt khoát và rất “Bắc Âu”: lạnh, thẳng, không vòng vo. Bà nói việc bàn chuyện Mỹ “cần” tiếp quản Greenland là hoàn toàn vô nghĩa, và nhấn mạnh: Mỹ không có quyền sáp nhập một phần lãnh thổ thuộc Vương quốc Đan Mạch.
Frederiksen cũng nhắc một chi tiết quan trọng: Copenhagen vốn đã có thỏa thuận quốc phòng với Washington, cho phép Mỹ tiếp cận Greenland ở mức rất rộng. Nói cách khác, nếu cần bố trí, phối hợp, tăng cường an ninh—hai bên đã có đường. Còn chuyện “thu luôn hòn đảo” là một câu chuyện khác.
Châu Âu đồng loạt chặn: “Tương lai Greenland do Greenland và Đan Mạch quyết định”
Không chỉ Đan Mạch, các đồng minh châu Âu cũng lên tiếng. Thủ tướng Anh Keir Starmer nói Greenland và Đan Mạch phải tự quyết tương lai của Greenland, không ai khác có quyền quyết thay.
Từ Berlin, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul khẳng định Greenland thuộc Đan Mạch; nếu cần tăng cường bảo vệ thì NATO có thể thảo luận theo đúng cơ chế đồng minh. Một phát ngôn viên chính phủ Đức nhấn mạnh thêm nguyên tắc xương sống của châu Âu: biên giới không thể bị thay đổi bằng vũ lực.
Phía Pháp cũng nói rõ: Greenland thuộc về người dân Greenland và người dân Đan Mạch; việc thay đổi biên giới bằng cưỡng ép là điều không chấp nhận. Ủy ban châu Âu thì tái khẳng định nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia, và bày tỏ EU đứng cùng Đan Mạch.
Trong ngôn ngữ ngoại giao, đây là kiểu đồng thanh hiếm khi lẫn lộn: “Đừng đùa với đường biên.”
Thị trường: bình tĩnh lạ thường sau cú sốc Venezuela
Điều kỳ lạ là, trong khi địa chính trị nóng lên, thị trường lại không “nổ” như người ta tưởng. Chứng khoán châu Á và châu Âu nhích lên nhẹ; hợp đồng tương lai Dow Jones gần như đi ngang, còn S&P 500 cho tín hiệu tăng khoảng 0.3% trong phiên sớm. Dầu gần như không đổi; Brent chỉ giảm rất nhẹ.
Một số nhà phân tích nhắc lại quy luật cũ của phố Wall: cú sốc địa chính trị thường gây rung lắc, nhưng hiếm khi tạo tác động dài hơi—trừ khi nó làm bật lên những biến số kinh tế cứng như lạm phát, nguồn cung, hay chi phí năng lượng.
Vàng thì lại đi đúng bản năng con người: khi bất định tăng, người ta tìm chỗ trú ẩn. Giá vàng tăng mạnh khi dòng tiền chạy về tài sản “an toàn”.
Dầu Venezuela: trữ lượng lớn nhất, nhưng không có “phép màu qua một đêm”
Một câu hỏi ám ảnh sau biến cố Venezuela là: dầu sẽ ra sao? Dù Venezuela sở hữu trữ lượng đã được kiểm chứng thuộc loại lớn nhất thế giới, các chuyên gia cảnh báo chuyện nâng sản lượng không phải bấm nút là xong. Nguồn cung toàn cầu hiện vẫn dồi dào nên thị trường không sợ thiếu hụt ngay. Nhưng muốn tăng sản lượng thêm khoảng nửa triệu thùng/ngày, có ước tính cho rằng cần ít nhất hai năm và khoảng 10 tỷ USD đầu tư—tức là cuộc chơi của thời gian và tiền thật, không phải của khẩu hiệu.
Chevron bật mạnh: “người có sẵn đôi ủng” trong vùng bùn khó
Trong nhóm hưởng lợi rõ nhất trên sàn, Chevron nổi bật khi cổ phiếu tăng mạnh ở phiên giao dịch trước giờ mở cửa. Lý do không khó đoán: Chevron là doanh nghiệp Mỹ còn hiện diện ở Venezuela và đã vận hành tại đây theo cơ chế cho phép/miễn trừ trong bối cảnh trừng phạt. Một phần đáng kể dầu Venezuela do Chevron sản xuất được xuất sang Mỹ.
Giới phân tích nhìn Chevron như kẻ đang đứng ngay trước cổng: nếu Washington thật sự muốn “sửa” hạ tầng dầu Venezuela, thì người có sẵn kinh nghiệm, công nghệ và dấu chân từ trước sẽ có lợi thế. Một số chuyên gia nhấn mạnh chuyện khai thác ở Venezuela cực kỳ phức tạp, không phải cứ “đem máy bơm tới là có dầu”, và doanh nghiệp mới hoặc quay lại sẽ rất khó cạnh tranh với bên đã có nền tảng. Phía Chevron cũng khẳng định sẽ tiếp tục hoạt động phù hợp luật lệ và quy định liên quan.
Thụy Sĩ ra tay: đóng băng tài sản liên quan Maduro trong 4 năm
Ở một mặt trận khác, Thụy Sĩ tuyên bố đóng băng mọi tài sản trong phạm vi nước này bị cho là thuộc về Nicolás Maduro và các nhân vật liên quan. Biện pháp có hiệu lực ngay lập tức, kéo dài bốn năm, nhằm ngăn dòng tài sản nghi vấn bị tẩu tán. Bern nói rõ lệnh đóng băng không nhắm vào các thành viên của chính phủ Venezuela hiện tại, và nếu sau này có kết luận pháp lý rằng tài sản là bất minh, Thụy Sĩ sẽ tìm cách để các khoản đó quay về phục vụ người dân Venezuela.
Một bên là Greenland—tấm băng khổng lồ giữa đại dương—bỗng bị kéo vào vòng lửa tranh chấp bằng những câu chữ “chúng tôi cần”. Một bên là Venezuela—mỏ dầu lớn nhưng vỡ vụn vì năm tháng—trở thành lời hứa đầu tư lẫn cơn lo bất ổn. Châu Âu dựng rào nguyên tắc. Thị trường giữ vẻ bình thản, nhưng bàn tay lại lặng lẽ gom vàng. Và thế giới bước tiếp, đúng như câu mở đầu của thời đại này: biến động, đổi thay, và không ai dám chắc “ngày mai” sẽ dừng ở đâu.
English
Deutsch
Français
Español
Italiano
Português
Norsk
Nederlands
Dansk
Suomi
Polski
Čeština
Русский
日本語
한국어
中文(简体)
中文(繁體)
Magyar
Türkçe
العربية
ไทย
Latina
हिन्दी
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
