Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố luật lưu trữ hồ sơ tổng thống là vi hiến

[goodidea]

Ngày 4/4, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đã công bố một ý kiến pháp lý gây chấn động, trong đó kết luận rằng Đạo luật Lưu trữ Hồ sơ Tổng thống năm 1978, được ban hành sau vụ bê bối Watergate, là vi hiến và Tổng thống Donald Trump không còn nghĩa vụ phải tuân thủ.


Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: ANI/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, bản ý kiến do Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc DOJ soạn thảo và được Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp T. Elliot Gaiser ký, khẳng định ngay từ đầu rằng đạo luật này “không hợp hiến toàn diện”. Theo lập luận của DOJ, Quốc hội không có thẩm quyền buộc tổng thống phải lưu giữ hồ sơ chỉ nhằm phục vụ lịch sử hoặc lưu trữ.

Đạo luật năm 1978 từng thiết lập nguyên tắc rằng mọi hồ sơ tổng thống thuộc quyền sở hữu của quốc gia và tổng thống có nghĩa vụ ghi chép đầy đủ các hoạt động, quyết định và chính sách để đệ trình Cơ quan Lưu trữ Quốc gia. Tuy nhiên, DOJ hiện cho rằng quy định này xâm phạm nguyên tắc phân quyền và không có cơ chế bắt buộc thi hành rõ ràng.

Bản ý kiến còn đề nghị quay trở lại truyền thống trước thời Tổng thống Richard Nixon, khi các tài liệu của tổng thống được xem là tài sản cá nhân và người đứng đầu nhánh hành pháp có toàn quyền giữ lại, chuyển giao hoặc tiêu hủy theo ý mình. Theo quan điểm này, việc thất lạc các tài liệu lịch sử từng được xem là một “chi phí chấp nhận được” trong hệ thống cũ.

Đáng chú ý, đến trang 26 của văn kiện, DOJ đã liên hệ trực tiếp đến vụ án liên quan đến hồ sơ mật tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của Tổng thống Trump ở Palm Beach, bang Florida, cho rằng chính đạo luật năm 1978 đã góp phần dẫn đến nỗ lực truy tố hình sự một cựu tổng thống đối với những hành vi mà trong phần lớn lịch sử Mỹ vốn nằm trong phạm vi quyết định cá nhân.

Trước đó, Tổng thống Trump từng bị cáo buộc giữ lại các tài liệu mật và cản trở việc hoàn trả cho Cơ quan Lưu trữ Quốc gia. Tuy nhiên, vụ án đã bị bác bỏ vào tháng 7/2024 khi tòa án liên bang kết luận rằng công tố viên đặc biệt không được bổ nhiệm hợp lệ.

Nhóm pháp lý của Tổng thống Trump đã nhiều lần lập luận rằng các tổng thống trong lịch sử Mỹ, từ thời ông George Washington, đều có quyền tự quyết đối với tài liệu khi rời Nhà Trắng và do đó, việc phân loại tài liệu là “cá nhân” thuộc thẩm quyền của tổng thống.

Trong khi đó, một số tổ chức giám sát cho rằng lập luận mới của DOJ có thể làm suy yếu nguyên tắc minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền. Họ cảnh báo rằng việc vô hiệu hóa đạo luật này có thể mở đường cho việc che giấu các hành vi sai phạm hoặc lạm quyền khỏi sự giám sát của công chúng.

Dù còn nhiều tranh luận, quan điểm của DOJ hiện tại phản ánh một cách tiếp cận rõ ràng từ chính quyền Tổng thống Trump trong việc tái định nghĩa ranh giới quyền lực giữa hành pháp và lập pháp, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến hồ sơ và quyền hạn của tổng thống.

VietBF@sưu tập