Nỗ lực hòa đàm được đẩy mạnh, IAEA kêu gọi ngừng tập kích cơ sở hạt nhân Iran

[Romano]

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, các nỗ lực ngoại giao đang được đẩy mạnh nhằm hướng tới một lệnh ngừng bắn, tạo tiền đề cho giải pháp lâu dài.Theo các nguồn tin khu vực, Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang tích cực thúc đẩy một khuôn khổ hòa đàm theo từng giai đoạn giữa Mỹ và Iran. Đề xuất này bao gồm giai đoạn đầu là lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày, song song với các biện pháp xây dựng lòng tin. Trọng tâm là việc Iran mở lại một phần eo biển Hormuz và thực hiện các bước kỹ thuật nhằm giảm mức độ làm giàu urani ở cấp cao.

Đổi lại, phía Mỹ dự kiến dỡ bỏ phong tỏa đối với một phần tài sản của Iran ở nước ngoài, đồng thời đưa ra cam kết hướng tới một thỏa thuận đình chiến bền vững. Trong giai đoạn tiếp theo, hai bên sẽ tiến hành đàm phán toàn diện nhằm chấm dứt xung đột, với điều kiện kéo dài ngừng bắn trong suốt quá trình thương lượng. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn đối mặt nhiều trở ngại. Một trong những vấn đề lớn là mức độ tin cậy giữa các bên. Phía Iran bày tỏ thận trọng trước các cam kết, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chắc chắn rằng các hoạt động tấn công sẽ không tái diễn trong tương lai.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho biết Ankara đang tăng cường các hoạt động ngoại giao, phối hợp với các đối tác khu vực nhằm thúc đẩy đối thoại. Cùng ngày, Ngoại trưởng Qatar Mohammed bin Abdulrahman al-Thani đã điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, khẳng định ngoại giao là con đường cần thiết để giải quyết khủng hoảng.

Về phía Tehran, các quan chức tiếp tục khẳng định lập trường chỉ chấp nhận một thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn xung đột, thay vì giải pháp ngừng bắn tạm thời. Đại diện ngoại giao Iran nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh lâu dài như điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào.Trong diễn biến liên quan, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Rafael Grossi đã kêu gọi các bên chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran. Ông cảnh báo việc nhắm mục tiêu vào các nhà máy như Bushehr có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn hạt nhân và môi trường khu vực.Theo phía Iran, kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, một số cơ sở hạt nhân, trong đó có Bushehr, đã nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công. Ngoài ra, các hạ tầng dân sự như trường học, bệnh viện và hệ thống năng lượng cũng bị ảnh hưởng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Diễn biến hiện nay cho thấy cộng đồng quốc tế đang nỗ lực thúc đẩy giải pháp ngoại giao, song triển vọng đạt được đồng thuận vẫn phụ thuộc vào mức độ nhượng bộ và cam kết từ các bên liên quan.